Naar de inhoud

Spinoza

De literatuur van Spinoza verklaard
akke.beakke.be

Categorie: Bibliografie Spinoza

Wilhelm Dilthey over Spinoza

In een zgn. "Mededeling vanwege het Spinozahuis" nummer 5 uit 1939 met de titel "Spinoza en de Stoa" op bladzijde 2 geschreven door dr. K.H.E. de Jong wordt de naam van Wilhelm Dilthey vermeld, als zijnde degene die het verband tussen Spinoza en de Stoa heeft gelegd.
Wilhelm Dilthey heeft een diepgravend werk geschreven over Friedrich Schleiermacher, die de filosofie van Spinoza verwerkt heeft in zijn eigen filosofie.
Bijlagen
Hoe vind je dit bericht?
Geschreven door Bento om 11:54 Reageer op dit bericht

Wilhelm Dilthey (1833 - 1911)

Wilhelm Dilthey (1833 - 1911) schreef "Aus der Zeit der Spinoza-Studien Goethe's"

In het kader van enige blogs over Spinoza en interpretatie, passen heel goed een paar blogs over deze Duits historicus, psycholoog, socioloog en filosoof die vooral bekend is als degene die naast de natuurwetenschappen een eigen plaats opeiste voor, zoals hij ze noemde: geesteswetenschappen. Hij hield zich zeer bezig met het ontwikkelen van hermeneutiek als manier van verstaan. Als samenhang van beleving, de uitdrukking ervan en het vervolgens verstaan ervan. Verstaan,  verstehen, zag hij als het inleven in en nabeleven van een in een uitdrukking geuite beleving van een ervaring. Het uiten gaat van binnen naar buiten; verstaan beweegt zich in omgekeerde richting: van waarneembare uiting naar begrip van betekenis, van buiten naar binnen. Verstaan is een (poging tot) reconstructie van betekenis. We kunnen verstaan omdat we in een domein van gemeenschappelijkheid opgroeien.

Aan de geesteswetenschappen lag juist het ervaren, beleven, uitdrukking geven daaraan en het verstaan daarvan ten grondslag. Daarbij had zijn hermeneutiek oog voor historiciteit: ervaringen en belevingen gebeurden niet in een luchtledig, maar op een bepaalde tijd en in een bepaalde cultuur in een historische context. De werkelijkheid zoals we die ervaren is altijd een op een bepaalde wijze beleefde werkelijkheid, verbonden met praktische doeleinden en veelal ook met een esthetische waardering. Het subjectief ervarene is niet alleen iets persoonlijks, maar heeft culturele en historische dimensies. Hij zag de mogelijkheid voor, door geesteswetenschappen te ontdekken, objectieve waarheid op dit vlak. Daar het object van de geesteswetenschappen hemelsbreed verschilde van dat van de natuurwetenschappen, lag daarin hun bestaansrecht.

Dit artikel is van de hand van Stan Verdult. Zie zijn weblog.

Bijlagen
Hoe vind je dit bericht?
Geschreven door Bento om 14:34 Reageer op dit bericht

Werken van Spinoza (ontleend aan de website van de Koninklijke Bibliotheek)

[Renati Des Cartes principiorum philosophiæ ](http://opc4.kb.nl/PPN?PPN=054100089&DB=1&LNG=NE)pars I, & II, more geometrico demonstratae. Amsterdam: Rieuwertsz [Gedrukt door Daniel Bakkamude], 1663
 
[Renatus Des Cartes beginzelen der wysbegeerte](http://opc4.kb.nl/PPN?PPN=15189342X&DB=1&LNG=NE), I en II deel, na de meetkonstige wijze beweezen. Amsterdam: Rieuwertsz [Gedrukt door Herman Aeltsz], 1664
 
[Tractatus theologico-politicus](http://opc4.kb.nl/PPN?PPN=152099050&DB=1&LNG=NE), continens dissertationes aliquot, quibus ostenditur libertatem philosophandi non tantum salva pietate et reipublicae pace posse concedi, sed eandem nisi cum pace reipublicae ipsaque pietate tolli non posse. Hamburg: H. Künraht [Gedrukt door Israël de Paull, Amsterdam], 1670.

[Tractatus theologico-politicus](http://opc4.kb.nl/PPN?PPN=054100275&DB=1&LNG=NE). Hamburg: H. Künraht [Gedrukt door Israël de Paull, Amsterdam], 1670
 
[Tractatus theologico-politicus](http://opc4.kb.nl/PPN?PPN=23268345X&DB=1&LNG=NE). Hamburg: H. Künraht [Gedrukt door Israël de Paull], 1670
 
[Tractatus theologico-politicus](http://opc4.kb.nl/PPN?PPN=232683034&DB=1&LNG=NE). Hamburg: H. Künraht [Gedrukt door Israël de Paull], 1670

[Tractatus theologico-politicus](http://opc4.kb.nl/PPN?PPN=250414287&DB=1&LNG=NE). Hamburg: H. Künraht [=Amsterdam: Rieuwertsz?], 1672
 
[Tractatus theologico-politicus](http://opc4.kb.nl/PPN?PPN=332514900&DB=1&LNG=NE) [als Heinsius, Operum historicorum collectio]. Leiden: Hercules, 1673
 
[Tractatus theologico-politicus](http://opc4.kb.nl/PPN?PPN=145144569&DB=1&LNG=NE). Amsterdam: Rieuwertsz, 1674

[Opera posthuma](http://opc4.kb.nl/PPN?PPN=091844835&DB=1&LNG=NE). [Amsterdam: Gedrukt door Israël de Paull], 1677
 
[De nagelate schriften ](http://opc4.kb.nl/PPN?PPN=05409948X&DB=1&LNG=NE)van B. d. S.[Amsterdam: Gedrukt door Israël de Paull], 1677
 
[Epistolae](http://opc4.kb.nl/PPN?PPN=282433570&DB=1&LNG=NE). Amsterdam: Rieuwertsz, 1677

[De rechtzinnige theologant ](http://opc4.kb.nl/PPN?PPN=145200108&DB=1&LNG=NE)of Godgeleerde staatkundige verhandelinge. Hamburg: Henricus Koenraad [=Amsterdam: Rieuwertsz?], 1693
 
[Een rechtsinnige theologant](http://opc4.kb.nl/PPN?PPN=33022901X&DB=1&LNG=NE), of Godgeleerde staatkunde. Bremen: H.J. von der Weyl [=Amsterdam: Rieuwertsz?], 1694

[Redactie door J. van Vloten]:[Ad Benedicti de SpinozaOpera quae supersunt omnia supplementum ](http://opc4.kb.nl/PPN?PPN=%20036700010&DB=1&LNG=NE): continens Tractatum hucusque ineditum de deo et homine, Tractatulum de Iride, Epistolas nonnullas ineditas, et ad eas vitamque philosophi collectanea : cum philosophi chirographo ejusque imagine photographica, ex originali hospitis H. van der Spijck. Amsterdam: Muller, 1862
 
[Redactie door Car. Schaarschmidt]: [Korte verhandeling van God, de mensch en deszelfs welstand](http://opc4.kb.nl/PPN?PPN=%20046195858&DB=1&LNG=NE). Amsterdam: Muller, 1869
 
[Redactie door J. van Vloten en J.P.N. Land]: [Benedicti de Spinoza Opera quotquot reperta sunt](http://opc4.kb.nl/PPN?PPN=%20057719233&DB=1&LNG=NE). Den Haag: Nijhoff, 1882-1883

[Redactie door W. Meijer en J.P.N. Land]: [Godgeleerd-staatkundig vertoog](http://opc4.kb.nl/PPN?PPN=046192654&DB=1&LNG=NE). Amsterdam: S.L. van Looy: H. Gerlings, [1895]
 
[Benedicti de Spinoza Opera quotquot reperta sunt](http://opc4.kb.nl/PPN?PPN=177026324&DB=1&LNG=NE). Den Haag: Nijhoff, 1895
 
[Redactie door H. [Gorter](/node/13992)]: [Ethica](http://opc4.kb.nl/PPN?PPN=26328817X&DB=1&LNG=NE). Den Haag: Loman en Funke, 1895

[Redactie door W. Meijer]: [Ethica](http://opc4.kb.nl/PPN?PPN=099284146&DB=1&LNG=NE). Amsterdam: Van Looy, 1896
 
[Redactie door W. Meijer]: [Brieven van en aan Benedictus de Spinoza benevens des schrijvers Verttog over het zuivere denken](http://opc4.kb.nl/PPN?PPN=851311229&DB=1&LNG=NE). Amsterdam: Van Looy, 1897-1898
 
[Redactie door W. Meijer]: [Korte verhandeling van God, de mensch en deszelvs welstand](http://opc4.kb.nl/PPN?PPN=851311105&DB=1&LNG=NE). Amsterdam: S.L. van Looy, 1899

[Redactie door W. Meijer]: [Staatkundig vertoog of Verhandeling waarin wordt aangetoond, hoe een maatschappij waar een vorst regeert zoowel als een gemeenschap waar de regeering aan eenige der aanzienlijkste burgers is toevertrouwd, moet worden ingericht om alle dwingelandij te voorkomen en ongestoorde rust en vrijheid aan alle burgers te waarborgen](http://opc4.kb.nl/PPN?PPN=088800369&DB=1&LNG=NE). Amsterdam: S.L. van Looy, 1901
 
[Redactie door J.C. Logemann]: [Ethica](http://opc4.kb.nl/PPN?PPN=861691199&DB=1&LNG=NE). Amsterdam: Van Holkema en Warendorf, [1902]
 
[Redactie door J. van Vloten en J.P.N. Land]: [Opera quotquot reperta sunt](http://opc4.kb.nl/PPN?PPN=%20150484879&DB=1&LNG=NE). Den Haag, Nijhoff, 1914
<!
Bijlagen
Hoe vind je dit bericht?
Geschreven door Bento om 16:09 Reageer op dit bericht

Werken van Spinoza (ontleend aan Wikipedia)

  • 1660 - De Verhandeling over de verbetering van het verstand (onaf, Spinoza heeft het zelf nooit gepubliceerd)
Tractatus de intellectus emendatione
Spinoza onderzoekt hoe men ware kennis kan verwerven. Gepubliceerd in 1677 in de Opera Posthuma
  • 1667 - De Korte Verhandeling
Tractatus de Deo et homine ejusque felicitate (eveneens onaf en niet zelf gepubliceerd)
De tekst werd ontdekt na 1852 en voor het eerst vijftien jaar later gepubliceerd. Veel in het werk is nog aan Descartes ontleend.
Renati Des Cartes Principia Philosophiae
Deze tekst ontstaat uit de lessen die Spinoza gaf aan zijn leerling Casearius.
Over de theorie van het zijn en zijn verschijningswijzen, God, diens attributen en de menselijke ziel.
  • 1670 - Theologisch-politiek traktaat
Tractatus theologico-politicus
Met deze tekst toont Spinoza aan dat de vrijheid van filosoferen een onmisbaar onderdeel is voor de vrede in de staat. Hij gaat in op profetie en wonderen; God spreekt door de profeet en profetie ontleent haar gezag aan het gegeven dat zij door God is geïnspireerd. De profeet bewijst dus niet, maar beweert: hij eist de waarheid voor zich op, zonder deze te ondersteunen met een bewijs. Hij gaat in op de onmogelijkheid van een adequate Bijbelinterpretatie en de scheiding van filosofie en theologie en sluit het traktaat af met een betoog voor de geleidelijke invoering van de democratie.
Aan dit werk heeft Spinoza de laatste twee jaren van zijn leven besteed. Sprak hij in het Theologisch-politiek traktaatnog over het maatschappelijk contract, nu vervangt hij dat door passies, belangen en instellingen.
Het werk waar Spinoza rond 1665 al een groot deel van voltooid had. Die jonge Ethica, door Spinoza eerder aangeduid als Mijn Filosofie, bestond toen nog uit drie delen. Op het moment van publicatie waren dat er vijf geworden. Spinoza geeft vanuit enkele axioma's een Monisme (filosofie)monistische metafysica aan, verklaart de werking van de geest en de aandoeningen en toont de weg naar de ultieme gelukzaligheid.
Veel van Spinoza's briefwisselingen over zijn filosofie, werk en leven zijn bewaard gebleven. In veel van deze brieven legt hij moeilijke onderwerpen in zijn filosofie uit.
Behandelt de grammatica van het Hebreeuws en vergelijkt deze met het Latijn.

Tot 1983 werd het werk "Stelkonstige reeckening van den regenboog" aan Spinoza toegeschreven. J. de Vet toonde in dat jaar aan dat de auteur Salomon Dierquens was, een Haagse regent.

Bijlagen
Hoe vind je dit bericht?
Geschreven door Bento om 16:09 Reageer op dit bericht

Meer van Spinoza

↑ Terug naar de berichten