Wat nou tuut?

Botulisme

Iedereen heeft wel eens gehoord van botulisme. Botulisme kan ontstaan in oppervlaktewater tijdens aanhoudend warm weer. Met name watervogels en vissen kunnen er ziek van worden en aan sterven. Maar wat is botulisme nu precies, hoe gevaarlijk is het voor de mens en wat moet u doen of juist niet doen als u een ziek of dood dier vindt?

Wat is botulisme?
Botulisme is een vorm van voedselvergiftiging, veroorzaakt door het gif van de bacterie Clostridium botulinum. De botulismebacterie komt overal in het milieu in kleine hoeveelheden voor. De bacterie maakt de gifstof, genaamd botuline, aan tijdens de groei. Bij dieren die botuline hebben opgenomen wordt het contact tussen zenuwen en spieren geblokkeerd, waardoor verlamming van de spieren optreedt. Dit kan uiteindelijk de dood tot gevolg hebben. Botuline is één van de meest sterke gifstoffen die in de natuur bekend zijn.

Er komen zeven verschillende typen botulisme voor: A t/m G, waarvan type C het meest voorkomt.

De ideale omstandigheden voor botulisme zijn een watertemperatuur tussen de 20 en de 25 ºC en een eiwitrijke, zuurstofloze/zuurstofarme omgeving. Deze omgeving vinden de bacteriën in kadavers. Ondiepe, stilstaande wateren zijn voor de bacterie ideale broedplaatsen, omdat hierin makkelijk hoge temperaturen worden bereikt.

Vooral in kadavers, bijvoorbeeld van eerder door botulisme getroffen dieren, kan de bacterie zich razendsnel ontwikkelen. Diepere of stromende wateren worden – ook in de zomer – niet zo snel warm. Het risico is hier dus minder aanwezig.

De botulismebacterie is bijzonder lastig te bestrijden. Bij minder ideale omstandigheden, bijvoorbeeld in de winter, leeft de bacterie voort in de vorm van sporen. Deze sporen zijn niet te bestrijden.

Hoe vindt besmetting plaats?
Botulisme is een vorm van voedselvergiftiging. Dat betekent dat besmetting normaal gesproken plaatsvindt via de mond, bek of snavel. Watervogels en vissen kunnen botulisme oplopen tijdens het zoeken naar en eten van voedsel. Hierbij kunnen zij besmette weefseldeeltjes en maden, die afkomstig zijn van in ontbinding verkerende kadavers, binnenkrijgen. Deze weefseldeeltjes en maden, die hoge concentraties gif bevatten, bevinden zich in en op het water of zijn naar de bodem gezonken. Het oppervlaktewater zelf is niet giftig. De dieren gaan dood door het gif en vormen weer een nieuwe besmettingsbron. Zo kan zich botulisme verspreiden.

Ook herkauwers en paarden kunnen besmette weefseldeeltjes en maden binnenkrijgen door het drinken van water waarin kadavers liggen.

Er is ook besmetting mogelijk via een wond(je) in de huid (wondbotulisme).

Verschillende typen botulisme
Botulisme komt voor in verschillende typen, die worden aangeduid met de letters A tot met G, waarvan type C het meest voorkomt. De typen B en E komen weinig voor. De typen A en D zijn zeer zeldzaam.

(Water)vogels zijn zeer gevoelig voor type C. Visetende vogels, bijvoorbeeld futen en meeuwen, zijn ook gevoelig voor type E. Vissen zijn gevoelig voor de typen B, C en E. Herkauwers en paarden zijn gevoelig voor de typen C en D. De meeste roofdieren, zoals honden en katten, zijn ongevoelig voor alle toxinetypen.

De mens is zeer gevoelig voor de typen A, B, E en F. Het voor vogels zeer gevaarlijke type C is voor de mens onschadelijk. Maar in vogelkadavers die te lang in het water blijven liggen, kunnen zich typen vormen die wel schadelijk zijn voor de mens. Daarom is een snelle verwijdering van deze kadavers ook van belang voor de volksgezondheid.

Ziekteverschijnselen bij dieren
Besmetting met botulisme heeft verlamming tot gevolg. Getroffen watervogels zijn traag, kunnen niet of maar kleine stukjes vliegen en kunnen moeilijk lopen. Vaak vluchten ze het water op en verschuilen zich dan in rietkragen. Ze zwemmen met gestrekte hals en laten de kop in het water hangen, omdat de nekspieren verslapt zijn. De vogels liggen diep in het water en hebben afhangende vleugels. Ze kunnen geen geluid meer voortbrengen. De vogels kunnen doodgaan, doordat ze hun kop niet meer boven water kunnen houden en verdrinken of doordat hun ademhalingsspieren verlamd raken, zodat ze bewusteloos raken en stikken. Dode vogels hebben vaak gestrekte poten, een enigszins gedraaide kop, afhangende vleugels en slijm in de snavel.

Getroffen vissen zijn niet actief; ze zijn bijvoorbeeld moeilijk met een hengel te vangen. Dode vis komt meestal pas na een paar dagen aan de oppervlakte drijven. Ook als botulisme niet de doodsoorzaak was, kan zo'n vis toch een bron van besmetting vormen.

Gezonde honden zijn nauwelijks gevoelig voor botulisme. Alleen als een hond een (lichte) maagbeschadiging heeft, bestaat er kans op besmetting. Een hond die besmet is met botulisme loopt met een korte, stijve stap, wil niet eten of drinken en vertoont verlammingsverschijnselen.

Herkauwers en paarden die zijn besmet zijn te herkennen aan een stijve gang en coördinatiestoornissen van de spieren. Ze kauwen traag, kunnen moeilijk slikken en produceren veel speeksel. Ook bij deze dieren kunnen verlammingsverschijnselen optreden.

Ziekteverschijnselen bij mensen
Botulisme bij mensen is zeer zeldzaam. Mensen kunnen besmet raken door het eten van besmet voedsel. De eerste ziekteverschijnselen treden zo'n 12 tot 36 uur na besmetting op. In eerste instantie kunnen de volgende symptomen die duiden op besmetting optreden: misselijkheid, overgeven, moeheid, duizeligheid, droge mond en buikklachten. Daarna dubbel of wazig zien, slecht verdragen van licht, moeite met spreken en slappe arm- en beenspieren. Er treedt overigens geen koorts op.

Waarschuw een huisarts, als u deze symptomen waarneemt. Het genezingsproces bij mensen duurt erg lang.

Voorkomen en bestrijden van botulisme
Zoals u eerder heeft kunnen lezen is de botulismebacterie niet te bestrijden. Botulisme is, hoe vervelend ook, bij (warme) zomers gaan horen. Wel kunnen we zoveel mogelijk proberen botulisme binnen de perken te houden. Door bijvoorbeeld zo veel en zo snel mogelijk dode en zieke dieren te verwijderen en dode dieren te vernietigen. Door te zorgen dat het vee geen besmet water drinkt. Door te zorgen dat er geen kadaverresten zitten in (pluimvee)mest dat uitgereden wordt over land waar vee graast. Door pluimveehokken vrij van vliegen te houden. Maar óók door in het voorjaar en de zomer geen watervogels in stadswateren te voeren. Zo voorkomt u namelijk grote concentraties vogels en dus de kans op verspreiding van botulisme.

Honden gestolen, mee uitkijken aub…

We krijgen via mail de verwittiging en een verzoek mee uit te kijken naar honden die deze week gestolen zijn in Lens, departement Pas de Calais (62) in Frankrijk. Het zijn alle prijswinnaars in de fokkersklasse.

Hier de mail zoals wij hem binnenkregen .

Van onze vriend Olivier Michel, van Houplines in département Nord, Frankrijk, zijn gisteren drie Duitse Staanders uit zijn auto gestolen.
Inmiddels is de reu langs een weg dood gevonden met letsel aan oor en eventueel chip zone (alle honden waren gechipt en getatoeert) hetgeen op nog ernstiger misdaad voor verkoop doet denken.
De twee teven zijn nog vermist. Alle honden waren van heel hoog niveau, Diva had net de Nationale d'Elevage gewonnen.
Als joint item foto’s en identificatie nummers van de twee teven, voor informatie in België, Nederland, enz. zo goed mogelijk.
Met veel dank 

Willen speciaal de dierenartsen, keurders op tentoonstellingen, en rasverenigingen mee uitkijken naar deze dieren

Hond 1:
Gans bruin, korthaar

BASTILLE DU DOMAINE DU FRAMIRE Numero de la puce 250268500027794
Numero de tatouage 2FHD615

Hond 2:
Wit gevlekt, korthaar
DIVA DE LA PORTE DE BECRAY
Numero de la puce 250268500127557
Numero de tatouage 2FUM224

Olivier Michel : Portable 06.98.91.53.92

De maand juni zal ook dit jaar weer in het teken staan van het chippen en

registreren van je huisdier. De campagne "Juni Chipmaand!" wordt

georganiseerd door het Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren (LICG)

en diverse partijen uit de gezelschapsdierenbranche. Vele

dierenartsenpraktijken en asielen ondersteunen dit met speciale chipacties.

Het LICG adviseert alle honden en kattenbezitters die hun dier nog niet

hebben laten chippen dit vooral nog vóór de vakantie te regelen. Mensen die

hun dier wel gechipt hebben doen er goed aan te checken of de gegevens nog

correct zijn.

Juist in de vakantieperiode raken veel huisdieren zoek. Huisdieren die mee

gaan naar de camping of een huisje verdwalen eerder in een nieuwe omgeving.

Een huisdier dat thuisblijft of bij een oppas wordt achtergelaten kan ook

nog wel eens weglopen omdat de situatie vreemd is of omdat de oppas niet zo

goed bekend is met het dier. Een dier dat gechipt is én bij een databank

geregistreerd staat, kan gemakkelijk met zijn baasje herenigd worden.

Zonder chip kan het dier niet geïdentificeerd worden en zonder registratie

bij een databank zijn de adresgegevens van de eigenaar niet bekend. Het

LICG wijst er op dat het belangrijk is dat huisdiereigenaren er voor zorgen

dat de adresgegevens in de databank up-to-date blijven. "Identificeren,

registreren en controleren" is dan ook het advies.

Ten onrechte gaan veel huisdierbezitters er vanuit dat de dierenarts die

het huisdier chipt ook zorgt voor de registratie. Dit is echter lang niet

altijd het geval. Sommige dierenartsen doen dit wel, anderen geven de

eigenaar een foldertje mee waarop staat hoe men de registratie zelf kan

regelen. Dit wordt echter vaak niet begrepen of vergeten. Ook als een

huisdier wel geregistreerd is, wordt er vaak niet aan gedacht om een

telefoonnummer- of adreswijziging door te geven. Dat is betreurenswaardig

want bij het vermist raken van een dier heeft de vinder niets aan alleen

een chipnummer zonder de daaraan gekoppelde gegevens van de eigenaar.

Op de website chipjedier.nl kan men opzoeken waar welke acties gehouden

worden. Hier staat ook een link naar websites van alle databanken om te

zoeken naar het chipnummer en de bijbehorende registratie, zodat men de

adresgegevens kan checken.

http://www.licg.nl

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Ingeborg de Wolf (06

27625690), directeur van het LICG. Beeldmateriaal en banners kunt u

downloaden op de website van het LICG, www.licg.nl onder persvoorlichting