Berichten van 1 februari 2012

Bij de Belvédère ontdek ik nog twee mandala's in het wegdek. Een voor de hoofdingang, recht onder het grote wapenschild, en een om de hoek. 

Op de laatste heb ik een mooi zicht op de oude Waalbrug uit 1936. 

Op beide mandala's gaan me de rillingen over de rug. Is dit verbeelding? Gebeurt het door het afstemmen? Maakt de leylijn hier een kronkel? Een lus?

Het wapenschild met datum 1646, een replica uit 1888, is een plaatje. 

In 1646 is de Belvédère verbouwd van waltoren tot speeltoren voor de magistraat en ontvangstruimte voor hoog bezoek. Wat een informatie staat er op dit schild: een tweekoppige adelaar, een gouden leeuw, twee ridders en twee frivole walvissen.

De ridders hebben bijzondere helmtekens op hun helmen. De adelaar op de een kan ik volgen, de andere ridder lijkt wel een narrenkap op te hebben. Alsof er twee metalen schellen in de punten van de kap zitten. Gaat het hier om een verbond tussen twee koningen? Wat zegt de heraldiek hiervan?

Allereerst de wapenspreuk: Beata cens cuius dominus spes eius.

De Google-tekstvertaler laat me in de steek: Wiens zeggen dat de Lieve Heer is zijn hoop. 

Als ik alle woorden apart vertaal, wordt het in eigen woorden: Gezegend zijn degenen die hun hoop hebben gevestigd op de Heer. 

Haha, er is geen sprake van 'geloof' of 'vertrouwen' maar van 'hoop'. Ik vind het aardig passen bij een speelhuis. Misschien gaat het hier wel om 'de Heer' uit het kaartspel. Heel aardig bij het naar binnen gaan.

Trouwens ook aardig bij het naar buiten gaan. Ik stel me het dobbelen en gokken voor, met het daarbijbehorende verlies. Bij het naar buiten gaan, 'hoort' de verliezer dan achter zich: 'Het gaat niet om materie, zielenheil is de werkelijke waarde.' 

Echt gaaf: zo'n ludiek, antiek reclamebord.

Als het zo speels bedoeld is, kan ik de verklaringen beter zoeken in de mythologie en symboliek dan in de heraldiek. O, dit vind ik leuk. Waar staat alles voor?

De dubbelkoppige, zwarte adelaar... Adelaar is het eerste krachtdier dat ik leerde kennen. Adelaar betreft evenwicht vinden: van de aarde te zijn, maar er niet aan gebonden. Oef, rollen met die materie.

Adelaar staat symbool voor macht, overwinning en het element lucht. Adelaar kan het hoogste vliegen en wordt gezien als een Goddelijke Boodschapper. Overzicht hebben is een kwaliteit, contact maken een minder sterk punt, en volgens de verhalen kan een adelaar zonder te knipperen in de zon kijken. 

Hm, volgens mij moeten goede gokkers ook niet met hun ogen knipperen. Daarom dragen ze toch vaak een zonnebril: om hun ogen te verbergen?

Volgens het web wordt de dubbelkoppige adelaar reeds in het Byzantijnse Rijk (330 - 1453) als symbool voor het Oost- en West-Romeinse-Rijk gehanteerd. Een hint voor de keizers: evenwicht in aandacht is belangrijk.

Van 962 tot 1806 laten gekozen Duitse koningen (de Rooms-koningen) zich door de paus tot keizer van het Heilige Roomse Rijk kronen. De dubbelkoppige adelaar staat ook op het wapenschild van deze keizers. Door de kroning worden ze de beschermheer van de pauselijke staat en dienen ze het evenwicht tussen de wereldlijke en geestelijke macht te bewaren.

Hm, als roofdier behartigt de adelaar het evenwicht in de wereld. 

Op het wapenschild van de Belvédère houdt de adelaar twee ridders in evenwicht. In de rechterpoot de ridder met de narrenkap en scepter. In de linkerpoot de ridder met de adelaar op de helm en het zwaard in de hand. Is de hint hier het evenwicht bewaren tussen speelsheid en serieus werken aan eigen tekortkomingen?

Is de scepter een narrenstaf? Om mee te rammelen? De punt aan de top is wel een beetje vreemd; meer een toverstaf dan een scepter. Een kostbare staf hoort wel bij een nar.

Wat vertelt de klauwende, gouden leeuw op het azuren schild op de borst van de adelaar? Leeuw is het symbool van de zon, van goud en moed. Heimelijk toeslaan (sluipen) is de succesformule voor een jagende leeuw.

En de twee frivole walvissen?

De walvis is een oeroud symbool van schepping, verborgen houden en wederopstanding, maar ook van verleiding die leidt tot vernietiging. Walvissen nodigen uit creatief te zijn, maar waarschuwen in contact te blijven met het echte leven.

In de middeleeuwen leven verhalen dat walvissen op eilanden lijken, waar onschuldige schippers aan land willen gaan. Komen de schippers te dichtbij dan neemt de walvis hen mee de diepte in. 

De kroon aan de top? De kroon lijkt op de kroon van de keizers van het Heilige Roomse Rijk. De gouden bol staat voor de aarde. Ik mis het kruis op de bol. Vreemd.

Conclusie: Het Belvédère draagt een schitterend wapenschild dat speelse luchtigheid aan serieuze waarschuwingen paart.

Vreemd, dat aan dit wapenschild in Nijmegen niet meer aandacht besteed wordt. En grappig, dat beneden aan de Waalkade het Casino van Nijmegen staat, beslist een thuis voor de speelse gokkers van deze wereld.

Gokken en spelen... brr, in de middeleeuwen zit er misschien nog wat eerlijkheid in: wat de een verliest, wint de ander. Tegenwoordig gebeurt er iets bizars in de wereld van het grote geld, in het spel van de belegger; het ene moment heeft iemand veel, het volgende moment kan een groot deel 'verdampt' zijn.

Warrior Iadied

Andrews, T. (1997). Luisteren naar Dieren. Haarlem:Becht

http://nl.wikipedia.org/wiki/Dubbelkoppige _adelaar

http://nl.wikipedia.org/wiki/Heilige_Roomse Rijk
http://nl.wikipedia.org/wiki/Keizerskroon_(hoofddeksel)
http://nl.wikipedia.org/wiki/Koning_van_Duitsland

http://translate.google.com

http://www.gevelstenen.net/kerninventarisatie/plaatsenNed/Nijmegen.htm

http://www.histoportal.nl/menucenter.php?p=artikel&art=733

http://www.psychowerk.com/Symbolenboek/w/symbool,%20Walvis.htm

http://www.wegwijslezer.nl/

Thuis is het antwoord op de vraag 'Wie is Sint Stephanus?' gauw gevonden.

Hoera voor het web: St.-Stephanus is de eerste diaken die door de apostelen is aangesteld. De aanstelling is nodig omdat de aalmoezenverdeling onder de weduwen niet eerlijk gaat.

Oef, een geldkwestie! De Griekse weduwen en wezen zouden meer krijgen dan de Aramese. Doordat Stephanus deze taak behartigt, kunnen de apostelen meer van hun tijd aan preken en lesgeven besteden. Naast Stephanus worden er trouwens nog zes diakens aangesteld. Hm, een diaken is een gewijde dienaar die de taak heeft invulling te geven aan christelijke barmhartigheid. 

Nadat Stephanus de hogepriester en oudsten in Jeruzalem beschuldigd heeft van de moord op Jezus wordt hij in het jaar 35 gestenigd: de eerste martelaar van het christendom. 

Na zijn dood worden de christenen in Jeruzalem vervolgd. De bedoeling is het christendom in de kiem te smoren, maar door de vervolging worden de gelovigen verspreid en verkondigen ze het evangelie breder in het land. Het omgekeerde effect wordt bewerkstelligd.

Sint Stephanus wordt meestal afgebeeld met stenen op zijn hoofd en schouders of in zijn handen. Soms is hij daarbij bebloed. Een boek en de martelaarspalm behoren ook tot zijn attributen.

Oh, in 415 (380 jaar later!) wordt het lichaam van Stephanus ontdekt en via Constantinopel naar Rome, naar het Vaticaan, gebracht. 

Hm, de reliekenhandel is weer een winstgevende business. 

Gek hè, toch hebben relieken mensen veel vertrouwen geboden en gegeven. Waar gaat het nou eigenlijk om in een samenleving?

Warrior Iadied

Ad foto: 120204 Sint Stefanus met een steen in zijn handen - zuidertransept St.-Stevenskerk, Nijmegen.

http://koptischekerkutrecht.nl/nl/artikelen/heiligen

http://nl.wikipedia.org/wiki/Stefanus_(martelaar)

http://www.encyclo.nl/begrip/diaken