Hechting, hoe doe je dat, en waarom?
Zita van der Heyden
VOC - Nederland
Iedereen zegt het, iedereen weet het: de hechting tussen een kind en zijn ouders is belangrijk, de basis voor een gezonde emotionele, sociale, verstandelijke en zelfs motorische ontwikkeling. Maar wat is hechting? Hoe breng je een gezonde hechting tot stand? Gebeurt het niet gewoon vanzelf?
Met hechting wordt bedoeld de wederzijdse band tussen een kind en zijn ouders, eventueel verzorgers. Soms hoor je een moeder wel eens zeggen: ik zit met duizend touwtjes aan mijn kind vast. Die touwtjes, dat is hechting. De eerste twee jaren in het leven van een mens is de meest gevoelige periode om een veilige hechting op te bouwen.
In feite begint de hechting tussen moeder en kind natuurlijk niet bij de geboorte, maar al eerder. Wanneer? Bij de uitslag van de zwangerschapstest? Bij de eerste echo? De eerste keer horen van de hartslag? De eerste borrelingen in de baarmoeder?
Toch is de baby bij de geboorte een allemansvriend. Hij herkent weliswaar de stem en geur van zijn ouders, maar iedereen kan troosten en kalmeren, hij geniet van ieders aandacht. Maar in de loop van de tijd zal de baby de gewoontes van zijn vaste verzorgers (meestal de moeder/ouders) herkennen. Hij herkent geluiden, geuren, maar ook vormen en de manier van aanraken, en hij reageert daar positief op. Bij een heel klein kind zijn de reacties heel klein en moet je goed opletten , als het kind groter wordt zal het glimlachen, maar ook huilen kan een (re-)actie zijn. Als de ouder zich goed kan inleven in wat het kind nodig heeft en daarop (snel) reageert, krijgt het kind vertrouwen, het basisgevoel van veiligheid. Lichaamscontact is belangrijk, daarom zullen de verpleegkundigen in het ziekenhuis lichaamscontact stimuleren. Het is dus belangrijk dat er continuïteit is in de verzorging, dat er tenminste één vaste verzorger is van het kind, want voor hechting zijn er twee partijen nodig: de vaste verzorger (meestal de ouder) én het kind.
Een veilig gehecht kind is meestal niet dwars, gaat makkelijk om met vreemden maar zonder een allemansvriend te zijn. Als het kind en de ouder tijdelijk gescheiden zijn, kan het kind dat aan, omdat hij weet dat de ouder weer terugkomt. Veilig gehechte kinderen houden meestal van lichamelijk contact.
Fysieke hechting, hechting door aanraking en aangeraakt worden, ligt aan de basis van en is voorwaarde voor een gezonde ontwikkeling van de daaropvolgende fasen: emotionele hechting en de ontwikkeling van beheersingspatronen. Maar om fysiek te kunnen hechten, moet je wel overleven! Er kan - letterlijk of figuurlijk - nog geen 'ruimte' voor zijn: doordat het kind in de couveuse moet, of omdat het ziek is en bijvoorbeeld geopereerd moet worden. Als deze periode langer is dan ongeveer vijf dagen is het vertrouwen van het kind om op de aangeboden fysieke hechting in te gaan niet meer vanzelfsprekend.
Als er niet of onvoldoende wordt voldaan aan de behoeften van het kind, kan een onveilige hechting ontstaan. Een aantal kinderen bouwt geen veilige hechting op. Vaak wordt er dan gedacht aan bijvoorbeeld adoptie- of pleegkinderen, maar in de meeste gevallen gaat het om een eigen kind en was het zeer gewenst. Vaak is het wel zo dat het kind door omstandigheden een tijd gescheiden is van (een van) de ouders, bijv. door ziekenhuisopname.
Je kunt uitgaan van twee verschillende vormen van onveilige hechting.
In de ene vorm zie je dat een kind onzeker is en zich vastklampt aan zijn ouder(s). Het kind huilt veel en is angstig. Je ziet dat het kind weinig vertrouwen heeft in de opvoeder, en twijfelt aan de betrouwbaarheid. Zo'n kind is angstig en geblokkeerd als het in een situatie komt die hij niet kent en hij is vaak maar moeilijk te troosten. Soms accepteert zo'n kind wel lichamelijk contact, maar niet altijd. Je ziet ook dat er niet veel direct oogcontact is.
Aan de andere kant zie je dat de betreffende ouder voor het kind onvoorspelbaar reageert, en de reacties zijn voor het kind niet duidelijk, ze reageren op het verkeerde moment, of op de verkeerde manier (bijvoorbeeld een glimlach of een boos geluid van de ouder) of de ouder stopt met reageren, of reageert helemaal niet terwijl het kind dat wel verwacht had. De ouder is onhandig en onduidelijk naar het kind toe.
Bij de andere vorm vraag je je soms af of er wel sprake is van hechting. Je ziet dan dat het kind ieder aanhankelijkheid afweert en geen contact maakt. Het lijkt of het kind een negatieve reactie wil voorkomen. Hij vraagt niet (meer) om zorg en bescherming, hij wil niet worden getroost. Zo'n kind gedraagt zich als een allemansvriend: gaat op schoot zitten bij vreemden en heeft geen moeite met kusjes geven aan iedereen. Het kind lijkt onverschillig en vlak, is ongedurig, snel geïrriteerd en agressief, ongeduldig en trekt zich weinig van anderen aan. Echte vriendjes zijn er meestal niet.
Van de kant van de ouder zie je dat het kind wordt afgewezen. Ouders die zich niet in hun kind kunnen of willen inleven en dus niet reageren op zijn behoeftes. De ouder past zich niet aan, aan het ritme van het kind, accepteert soms niet dat het krijgen van een kind zijn leven veranderd. Vaak zie je ook dat de ouder een afkeer heeft van lichamelijk contact - soms omdat zij/hij zelf ook onveilig gehecht is.
Er kunnen door de situatie ook spanningen optreden in de relatie tussen ouders die weer hun weerslag hebben op het kind.
Ontstaan
Hechtingsstoornissen kunnen ontstaan bijvoorbeeld door te veel wisseling van de vaste verzorgers van een kind, zoals bijvoorbeeld bij langdurige ziekenhuisopname, maar ook bij adoptie. Het kind heeft geen kans zijn verzorger goed te leren kennen zodat hij weet dat de reacties van de verzorger betrouwbaar zijn. Ook andere zaken, zoals bijvoorbeeld traumatische ervaringen kunnen een veilige hechting in de weg staan. Kinderen die onveilig gehecht zijn kunnen later sociale en emotionele problemen krijgen, die zelfs op volwassen leeftijd nog merkbaar zijn. Veiligheid en geborgenheid blijken fundamenteel te zijn voor groei en ontwikkeling.
Een hechtingsachterstand, opgelopen in de gevoelige eerste twee jaar, kan gedeeltelijk of geheel worden ingehaald. Het is daarbij vooral nodig dat de opvoeders het basisvertrouwen aan het kind kunnen geven. Daardoor kan het kind de veiligheid en geborgenheid die het in de beginperiode heeft gemist, alsnog ervaren. Vanuit deze ervaring kan het kind zich dan verder ontwikkelen. Soms kun je dat als ouder niet zonder hulp. Dan is begeleiding door een deskundige nodig - bijv een orthopedagoog. Ouders leren daarbij goed te kijken naar het kind en adequaat te reageren op het gedrag van het kind. Hierbij wordt tegenwoordig vaak gebruik gemaakt van video-opnamen om zelf met hulp van een therapeut te analyseren wat het kind in zijn gedrag aangeeft, hoe jij als ouder reageert en wat de reactie van het kind daarop dan weer is.
De laatste jaren is er meer aandacht voor de gevolgen van onveilige hechting, en daarom is er ook vraag naar onderzoek en voorlichting. Specialisten en ervaringsdeskundigen (ouders) verzamelen gegevens hierover. Zo worden verhalen geregistreerd van ouders van kinderen tussen de 2 en 24 jaar. Vaak zijn het treurige verhalen over ernstig verstoorde relaties binnen en buiten het gezin waar niemand raad mee weet. Hulpverleners pikken de signalen van ouders vaak niet goed op, misleidt door het vaak voorbeeldig gedrag van het kind (schijnaanpassing). De meeste ouders zijn niet op het spoor van een hechtingsstoornis gebracht, ondanks vaak veelvuldige hulpverleningscontacten.
Bij gericht doorvragen bij ouders hoor je vaak verhalen van allerlei traumatische ervaringen rond de geboorte, zoals complicaties rond de geboorte, het kind is direct na de geboorte bij de moeder (bijvoorbeeld voor adoptie) weggehaald, er vonden medische ingrepen plaats, de baby had erg veel energie nodig om te overleven enz.
Wij zijn uiteraard blij dat hulpverleners die met pasgeborenen en hun ouders werken zich steeds bewuster worden van het belang van een goede hechting tussen ouders en kind, en dus ook hun best doen om dat te stimuleren. De ontwikkelingsgerichte zorg, zoals die in opkomst is in een aantal ziekenhuizen speelt een belangrijke rol om te komen tot een goede interactie tussen de ouders en het kind in de stressvolle en moeilijke couveuseperiode.
Symptomen van hechtingsstoornissen (De Lange) Babyleeftijd:
- veel huilen, onrust, niet geknuffeld willen worden, niet willen aankijken, niet aan moeders borst willen drinken, verstijven als het wordt opgepakt
Peuterleeftijd:
- De actieve peuter: zich niets aantrekken van de ouders, gevoel- en emotieloze indruk, niet bereikbaar voor de ouders (geen gevoel van wederkerigheid), chaotisch
- De passieve peuter: nooit aandacht vragen, niet huilen, zich laten verzorgen en meespelen, zonder plezier te hebben.
Basisschoolleeftijd: a. het driftenkind laat zich leiden door eigen wensen, doet wat er in hem opkomt
b. het schijnbaar aangepaste kind:
o ontkent eigen wensen en past zich in schijn aan
o wil sterke controle hebben over omgeving.
o maakt met 'alles en iedereen' contact (allemansvriend). c. Het kind met twee gezichten: is thuis onhandelbaar en buitenshuis zeer aangepast (of omgekeerd) .
d. Het agressieve kind daagt uit, scheldt, schopt, pest, vernielt enz.
e. Het kind dat het laat afweten, trekt zich terug in zichzelf en zou het liefste dood willen zijn.
f. Het kind dat nergens raad mee weet en een chaotische indruk maakt.
g. Het kind dat zich richt op leren en presteren en zijn gevoelens van onveiligheid en ongeborgenheid onderdrukt.
Bronnen:
G. Baan, 'Niet alle banden binden even vast' Tijdschrift voor Kinderverpleegkunde 4 - 99
B. Wester, 'Hechtingsstoornissen' Tijdschrift voor Kinderverpleegkunde, 1 - 2001
* Dr. G. De Lange 1991, Hechtingsstoornissen, - orthopedische behandelstrategieën, Van Gorcum.
* Boek: Bodemloos bestaan, Greetje van Egmond (1987)
Met dank aan Zita van der Heyden, Vereniging van Ouders van Couveusekinderen - Nederland
http://www.vvoc.be/hechting.htm





5 reacties op dit bericht
Stimulating back prescription and produts
zzz
calvin klein knit boxers
calvin klein underwear
calvin klein outlet
calvin klein outlet online
calvin klein underwear
calvin klein outlet
calvin klein outlet stores
calvin klein boxers
calvin klein briefs
calvin klein boxer briefs
boxer calvin klein
calvin klein men
calvin klein underwear men
calvin klein men underwear
calvin klein underwear women
calvin klein women
calvin klein women underwear
cheap calvin klein underwear
calvin klein underwear outlet
calvin klein underwear sale
calvin klein underwear sale
calvin klein online
calvin klein sale
calvin klein boxers sale
cheap calvin klein boxers
calvin klein boxers for men
men calvin klein
calvin klein underwear for men
mens calvin klein underwear
women calvin klein
calvin klein womens underwear
calvin klein underwear for women
calvin klein underwear men
calvin klein men
calvin klein men underwear
calvin klein women underwear
calvin klein women
calvin klein underwear women
calvin klein outlet
calvin klein outlet online
calvin klein underwear
calvin klein men
calvin klein underwear men
calvin klein men underwear
calvin klein women
calvin klein women underwear
calvin klein underwear women
calvin klein underwear for men
men calvin klein
mens calvin klein underwear
calvin klein womens underwear
women calvin klein
calvin klein underwear for women
calvin klein outlet stores
calvin klein underwear sale
calvin klein underwear outlet
men calvin klein
calvin klein underwear for men
mens calvin klein underwear
women calvin klein
calvin klein womens underwear
calvin klein underwear for women
jimmy choo shoes women
jimmy choo shoes sale
jimmy choo wedding shoes
jimmy choo sandals
marc jacobs online
marc jacobs wallet
marc jacobs factory outlet
prada outlet online
prada outlet store
prada online store
timberland shoes men
timberland men shoes
timberland shoes
timberland shoes women
gucci belt men
gucci belts men sale
belts men gucci
jimmy choo shoes
jimmy choo outlet
jimmy choo sale
marc jacobs handbags
marc jacobs bag
marc jacobs outlet
prada handbags
prada outlet
prada handbags outlet
timberland boots
timberland boots men
timberland boots women
timberland outlet
cheap gucci belts
men gucci belt
gucci store
canada goose jackets
canada goose outlet
canada goose sale
canada goose parka
canada goose jackets sale
canada goose outlet store
canada goose outlet sale
canada goose parka sale
fake rolex
fake rolex watches
fake rolex watches sale
fake rolex
fake rolex watches
rolex watches sale
replica rolex
replica rolex watches
rolex replica watches
swiss replica watches
discount watches
discount watch store
rolex knockoff watches
cheap watches
cheap rolex watches
cheap watches men
cheap replica rolex watches
fake watches
fake rolex watches for sale
fake rolex watches for men
fake rolex watches sale
fake watches
fake rolex watches men
rolex replica
swiss replica rolex watches
rolex watches replica
rolex replica watch for sale
discount watch
discount watches online
knock off watches
cheap men watches
cheap watches women
cheap rolex
imitation rolex watches
CKunderwear
cheap jordans
cheap air jordans
air jordans
calvin klein underwear
calvin klein outlet
calvin klein
nike free run
nike free 5
nike free run 5
oakley sunglasses
cheap oakley sunglasses
oakley sunglasses outlet
oakley outlet store
christian louboutin
louboutin shoes
christian louboutin outlet
christian louboutin shoes
cheap nike running shoes
nike running shoes sale
nike running shoes cheap
running shoes nike
nike running shoes
nike air max 2014
nike air max 90
nike air max 90
michael kors outlet
michael kors outlet online
michael kors handbags sale
louis vuitton outlet
louis vuitton outlet online
louis vuitton handbags
coach factory outlet
coach handbags outlet
coach bags
gucci handbags
gucci outlet
gucci outlet online
cheap nike blazers
nike blazers sale
nike blazers for cheap
cheap nike blazers for sale
nike blazer
blazer nike
toms outlet
toms SHOES outlet
toms shoes outlet online
chanel handbgas
chanel outlet
chanel bags
ralph lauren outlet
polo ralph lauren outlet online
polo ralph lauren outlet
fitflop shoes
fitflops clearance
fitflop sale
fitflops online
north face outlet
north face jackets
north face sale
north face outlet store
rolex watches
rolex watches sale
replica rolex watches
chi hair straightener
Chi flat irons
chi straightener
new balance 574
new balance outlet
new balance shoes women
kate spade outlet
kate spade handbags
kate spade
kate spade outlet online
Tory burch outlet online
Tory burch sale
Tory burch outlet
cheap hair extensions
hair extensions online
buy hair extensions
hair extension sale
cheap air jordans sale
air jordans for sale
air jordans for cheap
nike free 5.0 women
nike free run 5.0 womens
nike free runs
nike free shoes
oakley sunglasses cheap
oakley sunglasses sale
oakley sunglasses outlet store
christian louboutin shoes on sale
christian louboutin red bottoms
christian louboutin red bottoms sale
cheap calvin klein underwear
calvin klein outlet online
calvin klein underwear sale
cheap nike running shoes
nike running shoes sale
nike running shoes cheap
running shoes nike
nike air max 2013
cheap nike air max
nike air max shoes
2014 nike air max
michael kors handbags outlet
cheap michael kors handbags
michael kors handbags
coach handbags on sale
coach handbags online outlet
coach handbags outlet sale
coach handbags new 2014
cheap gucci handbags
gucci handbags outlet
gucci online store
cheap gucci outlet
louis vuitton outlet stores
louis vuitton handbags outlet
louis vuitton outlet stores
cheap nike blazers
nike blazers sale
nike blazers for cheap
cheap nike blazers for sale
nike blazer
blazer nike
chanel handbgas outlet
cheap chanel handbgas
chanel handbgas outlet online
toms shoes outlet stores
toms outlet store
toms outlet online
ralph lauren polo outlet
ralph lauren outlet online
ralph lauren sale
fitflop shoes outlet
fitflop outlet
fitflop shoes sale
cheap north face jackets
north face outlet online
north face jackets outlet
rolex watches online
rolex watches for sale
rolex watches replica
chi flat iron sale
chi flat iron
chi flat iron on sale
new balance shoes for women
new balance shoes men
new balance online
new balance sale
kate spade outlet handbags
kate spade outlet store
kate spade handbags outlet store
kate spade handbags outlet online
tory burch outlet sale
tory burch outlet stores
tory burch online sale
cheap hair extensions online
human hair extensions
cheap human hair extensions
jimmy choo shoes women
jimmy choo shoes sale
jimmy choo wedding shoes
jimmy choo sandals
marc jacobs online
marc jacobs wallet
marc jacobs factory outlet
prada outlet online
prada outlet store
prada online store
timberland shoes men
timberland men shoes
timberland shoes
timberland shoes women
gucci belt men
gucci belts men sale
belts men gucci
jimmy choo shoes
jimmy choo outlet
jimmy choo sale
marc jacobs handbags
marc jacobs bag
marc jacobs outlet
prada handbags
prada outlet
prada handbags outlet
timberland boots
timberland boots men
timberland boots women
timberland outlet
cheap gucci belts
men gucci belt
gucci store
Louis Vuitton Outlet
Hermes Bags Outlet
Prada Outlet Online
Chanel Outlet
Gucci Outlet
Burberry Outlet Online
Celine Outlet Online
Balenciaga Outlet Online
Christian Bior Outlet
Chloe Outlet
Bvlgari Outlet
Bally Outlet Online
coach Outlet Online
Michael Kors Outlet
MCM Backpack Outlet
Fendi Outlet
Mulberry Outlet Online
Marc Jacobs Outlet Online
Miu Miu Outlet
Ysl Outlet
Tory Burch Outlet
Givenchy Outlet
Ferragamo Outlet
Lancel Outlet
Loewe Bags Outlet
Tods Outlet
Paul Smith Outlet
D&G Bags Outlet
Alexander Wang Outlet
Bottega Veneta Outlet