De eerste generatie Klercq (Voorouders)

Klercq-en van Zeeuwse oorsprong

Niet iedere Klercq zal zich ervan bewust zijn dat ze ook een klein beetje Zeeuw zijn, en toch is het waar. Want het geldt voor  bijna alle huidige generaties Klercq, dat hun stamvader uit Middelburg afkomstig is. Met uitzondering, natuurlijk, voor de Dinteloordse en Dordtse Klercq-en.

Silouette van Middelburg bij optrekkende mist (Middelburg on a misty day)

De geschiedenis van Middelburg
Middelburg wordt voor het eerst in 1103 genoemd als "Mitthelburgensis portus" in een beschrijving van het leven van de heilige Willibrord. Aangenomen wordt dat de stad is ontstaan uit een verdedigingswerk, een vluchtburg die in de 9de eeuw werd aangelegd tegen invallen van de Noormannen. Volgens die theorie was Middelburg de middelste burcht tussen Domburg en Souburg.
Op die voormalige Karolingische burcht vestigden de Norbertijnse monniken, welke afkomstig waren van de Sint Michielsabdij uit Antwerpen, in 1127 het abdij van Middelburg, dat later zou uitgroeien tot een imposant complex van kruisgangen, pandtuinen, logementen, raadszalen, kerken en kapellen.  

Van europees belang
Al in de 15de eeuw was Middelburg een belangrijke handelsstad. De bouw van het elegante stadhuis aan de Markt, in 1452, getuigt daarvan. In de 16de eeuw was de Zeeuwse hoofdstad, tot 1585, de grootste haven- scheepsbouw- en koopstad van de Noordelijke Nederlanden. Daarna was Middelburg, tot het derde kwart van de 17de eeuw, op Amsterdam na, de belangrijkste handels- en havenstad van de Republiek der Zeven Provinciën. 

De Zeeuwse hoofdstad had in de tweede helft van de 17de eeuw een inwonertal dat schommelde tussen de 27.000 en 30.000. Daarmee behoorde Middelburg tot de grootste en dichtst bevolkte steden van Europa, en was het de 5de stad van het land, zelfs volkrijker dan o.a. Den Haag en Utrecht.

Het Stadhuis van Middelburg, één van de fraaiste en elegantste van Nederland, in Vlaamse Renaisance stijl.

De voorspoed stagneert
Eind 18de eeuw verzandde het in het Sloe uitmondende kanaal van Welzinghe, waardoor de haven slechter bereikbaar werd. Het einde van de soevereine provincies in 1795 en het instellen van het centralistisch bestuur vanuit Den Haag, heeft Zeeland niet veel goed gedaan. Hierdoor, en door de Franse overheersing braken slechte tijden aan, omdat de handel stagneerde, waardoor de scheepvaart en scheepsbouw terugliepen. De Franse bezetting leidde er ook toe, dat de Engelsen, de Hollanders als vijanden zagen en verschillende kolonies overnamen.

Ook het opheffen van de VOC had dramatische gevolgen. - Middelburg was na Amsterdam de machtigste VOC-stad, en voordien zelfs machtiger dan Amsterdam-  omdat de handel zich volledig naar Holland verplaatste. Rond 1800 had Middelburg nog ongeveer evenveel inwoners als Haarlem en Groningen en was daarmee, met meer dan 20.000 inwoners, toch nog de 8ste stad van Nederland.

De Dam met het Droogdok, nu aanlegplaats voor de pleziervaart.

Krimp en economische neergang
Begin 19de eeuw daalde, zoals ook in de rest van het land, in Middelburg de bevolking, als gevolg van de Franse bezetting en de nasleep daarvan door economische neergang. In Middelburg en Zeeland trad het herstel veel later in dan in overige provincies, daardoor had Middelburg, als belangrijke grote stad, rond 1850 definitief afgedaan en werd de Zeeuwse hoofdstad - na meer dan 300 jaar, van grote bloei, en tot de grootste steden van het land te hebben behoord - door andere Nederlandse steden overtroffen.

De "Lange Jan," de toren van het abdij, gezien vanaf het Nieuwe Damplein.

De eerste Klercq in Middelburg
Rond, 1764, moet Cornelis Klercq, geboren 1738 afkomstig van Rotterdam, aangetrokken zijn geweest door de bloeiende ontwikkelingen in de stad. Hij vestigt zich als koperslager en wordt in 1782 officieel aangesteld als 's Lands brandspuitmaker, verbonden aan het Abdij van Middelburg. Met zijn vrouw, Maria Catharina Elizabeth Scheel en kinderen woont hij lange tijd in wijk 21 op nr. 33, dat bekend stond als Lange Geere aan de oostzijde. Jaarlijks betaald Cornelis huisbelasting à raison £.1.3.4. Later koopt hij een huis op de Vlasmarkt, daar overlijd zijn vrouw in 1806. Ook hij wordt op hetzelfde adres het huis uitgedragen naar het kerkhof, we schrijven dan het jaar 1820. 

Nog even terug komen op de Vlasmarkt. Het bijzondere voorval doet zich voor dat zo'n 100 jaar later weer een Klercq op de Vlasmarkt woont. Het is opa Mattheus Johannes Klercq, de beroemde mandenmaker. Is dit toeval, of lotsbeschikking?

De Kuiperspoort, waar opa Klercq geregeld mandwerk moest leveren aan Wijnhandel Denevers

Een kort overzicht
Bij het overlijden van Cornelis Klercq wordt er melding van gemaakt dat hij veel kinderen en kleinkinderen achterlaat. Nu bijna alle digitale archieven zijn doorzocht kan met enige zekerheid wordt vastgesteld dat het onderstaand overzicht een juist beeld weergeeft van de familie Klercq in de eerste generaties. (Voor details zie ook artikel; "De eerste Klercq in Middelburg")

Kinderen uit het huwelijk Cornelis Klercq en Maria Catharina Elisabeth Scheel;
In de derde generatie;
1.- Lourens Klercq
2.- Jan Jacob Klercq
3.- Aletta Klercq (Klerck) tweeling
4.- Goujetie Klercq (Klerck) tweeling
5.- Johannes Jacob Klercq, huwt met Jacoba Wouters
6.- Cornelis (Noe) Klercq, huwt met Pieternella Meeuwse *)
7.- Maria Cornelia Klercq, huwt met Frans Vogelzang

*) Cornelis Noe Klercq wordt als stamvader beschouwd voor de Middelburgse Tak 

Kinderen uit het huwelijk Cornelis (Noe) Klercq en Petronella Meeuwse;
In de vierde generatie;
1.- Maria Cornelia Klercq, huwt met Pauwelus de Maar
2.- Goutien Klercq, huwt met Iman Nierse
3.- Johannes Cornelis Klercq (1803-1804) 9 mnd
4.- Aletta Klercq, huwt met Daniël Dieters (Daniël Dieters .wedn. hertrouwt met Maria Josephina Schoonwater)
5.- Franscina Maria Klercq, huwt met Johannes Hendrik van Riel (Hendrik van Riel wedn. hertrouwt met Pietern v. Winkelen)
6.- Marinus Hendrik Klercq, huwt met Pieternella Kaasen (tak Den Helder)
7.- Laurens Klercq, huwt met Anna Elisabeth Scholten
8.- Johannes Cornelis Klercq, huwt met Wilhelmina Cornelia Gal, (tak Huizen-Amsterdam)

Nakomelingen andere generaties (tot de elfde !) met verspreidingen;
a.- Cornelis Klercq (1845-1922) trouwt Pieternella Hendrika Johanna Bruijns, tak Middelburg
b.- Joost Klercq (1846-1914) trouwt Maria Klasina Goudswaard, tak Den Helder
c.- Cornelis Klercq (1850-1888) trouwt Helena Rijnwalt, tak Deventer-Apeldoorn
d.- Cornelis Klercq (1907-1988) trouwt Antje Smit, tak Heer-Hugowaard
e.- Nicolaas Klercq (1908-1976) trouwt Bartje Muurling, tak Heer-Hugowaard
f.- Herm Jan Klercq (1914-?) trouwt Hermina Miskotte, tak Hilversum
g.- Jacobus Cornelis Willem Klercq (1919-1988) trouwt Adriana van Ravenswaaij, tak Weesp
h.- Cornelis Klercq (1881-1954) trouwt Berber Visser, tak Middelburg-Amsterdam

Opmerking;
1.- Overname tekstdeel; geschiedenis van Middelberg; http://www.plaatsengids.nl
2.- *) Genealogie gewijzigd 27 april 2011 - 17 juni 2011 - 25 juni 2011
3.- Er kunnen nog meer aanpassingen volgen
© 2011 Albert Prins

Klercq van Dordrecht

De geur van oud perkament en geboend eikenhout doet me herinneren aan mijn jeugdjaren, toen ik, op de vrije woensdagmiddag van school, op ontdekkingstocht door het Abdij van Middelburg op zoek naar iets bijzonders ging. Wat dat dan wel wezen mocht wist ik niet. Als het maar iets te vertellen had over mensen uit het verleden.

Zo voel ik me nu ook. Het zoeken naar families Klercq brengt me naar onverwachte plaatsen. Al vaker kwam ik de naam Klercq tegen in verband met Dordrecht, maar nooit heb ik daar concreet een vondst gedaan. Tot ik kortgeleden een genealogie van André de Haan ontdekte. En warempel; ook hier treffen we Klercq aan, en niet zonder ingewikkelde verbanden. De naam schept zelfs verwarring.

Johannes Vermeer, Zicht op Dordrecht.

De schrijfwijze van Klercq is vaak aan verandering onderheven. De nauwkeurigheid van de "ambtlyke fchrieyver ter ftadhuyze" werd nogal eens bepaald naar de fonetische ervaring van "dien fchrieyver." Zo kwam het voor dat de naam Klercq, werd genoteerd als "Clerk", "Klerk" of "de Clercq." Om uit die verwarring te geraken, is vergelijking met geboorteplaats, ouders en huwelijk de enige methode om te bepalen of het om dezelfde persoon gaat. En dat is ook het geval bij de Klercq-en van Dordrecht.

Ik zal u een klein voorbeeld geven; Seike (Lucia) van Havenbeeck, geboren omstreeks 1690 te Klundert  huwt in 1735 met Cornelis Clerck, geboren te Roosendaal, maar ze is wel weduwe van ene Cornelis Clercq uit Klundert, waarmee mogelijk een verband kan worden gelegd met onze Brabantse Willem Klercq (1754-1801) uit Willemstad-Dinteloord, omdat deze Cornelis uit dezelfde streek komt.
Seike hertrouwt, omstreeks 1751, na het overlijden van Cornelis Clerck, met Jan Krom, afkomstig van Maastricht, nu wonende te Steenbergen en hij is weduwnaar.

Uit het huwelijk van Cornelis en Seike worden 2 zonen geboren; Cornelis (de) Klerk (1714-1775) en Arnoldus Petrus (de) Klercq, geboren te Roosendaal (1724-1807). Ons zijn alleen deze twee zonen bekend, maar het gerede vermoeden mag bestaan, dat meer kinderen uit dit huwelijk zijn geboren, want binnen de periode van 10 jaar zal dit gezin waarschijnlijk niet kinderloos zijn  gebleven, gezien het feit dat van geboortecontrole geen sprake was. Dus kunnen kinderen uit het archief verdwenen zijn of jong gestorven, wat veelvuldig voorkwam.

Arnoldus Petrus vertrekt met zijn vrouw Wilhelmina Pickaert naar Bergen op Zoom en zal daar een nieuwe tak Klercq stichten. Waarover later nog meer te vertellen is.

Apoloniakapel te Dordrecht

Cornelis (de) Klerk, die later ook als Klercq bekend wordt, is ook in Roosendaal geboren. Net als zijn ouders en zijn broer is hij Ned. Gereform. gedoopt. Cornelis wordt grutter met een winkel in de Nieuwstraat. Op 21-jarige leeftijd trouwt hij met Hermijna (Hermina) Versteegh, geboren te Bommel, haar moeder Adriana Kok, weduwe van Jan Versteegh, assisteert bij de huwelijksvoltrekking.

Het huwelijk is "zegenrijk" want er worden 11 kinderen geboren, waarvan de helft jong sterft. Cornelis ziet zijn gezondheid afnemen, en samen met zijn vrouw stelt hij een testament op bij notaris R. Nolthenius, de tekst luidt;
Cornelis Klercq, grutter en burger van Dordrecht en zijn vrouw Herremijne Versteegh, hij ziek, zij gezond. Zij benoemen de langstlevende van hen beiden tot erfgenaam en voogd over hun minderjarige erfgenamen. De langstlevende zal gehouden zijn hun kinderen te onderhouden, te alimenteren etc. tot hun mondigheid of eerder huwelijk en hun dan een bedrag van 50 gld uit te keren.
Cornelis overlijdt op 1 juli 1775. Hij wordt begraven in de Augustijnenkerk met ordinaire koetsen, niet luiden en laat kinderen na

Gravenstraat te Dordrecht

Nu Herremijne weduwe is geworden, acht ze het ook raadzaam te legateren. Bij  notaris A. Bax laat ze de volgende tekst opstellen;
Hermina (Herremijna) Versteegh, weduwe van Cornelis Klerk (Klercq), inwoonster van Dordrecht. Zij legateert aan haar zoon Cornelis Klerk (Klercq) de keuze "om haar wagen, of de vrijdom of het regt van dien, thans door hem in hure gebruikt, of als huurder waargenomen werdende, met alle gevolgen en aankleven deszelven" aan te nemen voor een bedrag van 900 gld. Aan haar dochter Adriana Klerk (Klercq), echtgenote van Jan Velthuijzen (Velthuysen), legateert zij al haar klederen. Tot erfgenamen van haar overige na te laten goederen benoemt zij haar kinderen, op voorwaarde, dat zij in haar boedel zullen inbrengen al hetgeen zij in het toekomende aan haar schuldig zullen zijn. Tot voogden over haar minderjarige erfgenamen benoemd zij Eliza Louis van der Horst, binnenvader van het Stadskrankzinnig- en verbeterhuis en de stadschirurgijn Abraham de Quindt. Beiden verklaren de voogdij te aanvaarden.

Zicht op de Grote Kerk

Herremijne komt te overlijden, ze laat kinderen na. Ook zij wordt met ordinarie koetsen en niet luiden, om 10 uur voormiddag op 4 juni 1783 ten grave gedragen in de Augustijnenkerk. Het "niet luiden," zal er op duiden dat zij er niet op gesteld was om de klokken van de kerk te luiden bij haar begrafenis.

Haar eerste kind Cornelis (20-10-1736) overlijdt al na 231 dagen en krijgt een graf aan het klokhuis bij de kerk. Het tweede kind Johannes (10-11-1737) wordt 7 jaar en krijgt het beste graf in de Nieuwkerk. Lissia (Lesia) Pieternella (26-04-1739) trouwt op 31-jarige leeftijd met Johannes Schipper van Hendrik Ido Ambacht op 21 okt. 1770. Adriana Klercq, geboren 20 mei 1742 wordt slecht 50 dagen oud. Het één na volgende kind krijgt ook de naam Adriana, wat niet ongebruikelijk was, om de gedachtenis van het eerder overleden kind in eerbied te bewaren. Deze Adriana huwt bij haar tweede huwelijk met Evert Heijstek, 50 jaar oud, geboren te Almkerk en drie jaar na zijn huwelijk met Adriana te Puttershoek overleden. Johanna Klercq geboren op 15 jan. 1750, van haar ontbreken gegevens. Johannes die na Johanna is geboren op 27 mei 1752 leeft ook niet lang, na 189 dagen wordt ook hij begraven. Hermannes die hierop volgt (22 dec. 1754) trouwt met Maria Thinot. Pieter Klercq (6 febr. 1757) en Anna Klercq (22 okt. 1760) worden resp. 2 jaar en 15 dagen oud.

De Nieuwstraat in Dordrecht, met voorm. huizen van "Klercq"

Cornelis Klercq (21 dec. 1743), die na de eerste Adriana geboren is,  trouwt met Jannetje (Johanna Anna) van Harthals. Uit dit huwelijk worden twee kinderen geboren.  Herrmijna (Hermina) Klercq (7 aug.1776 - 11 okt. 1832), die wel trouwt, eerst met Johannes Mol en na de echtscheiding voor de tweede maal met Aart Schouman. Het tweede kind heet Heijltje Klercq (21 maart 1778 - 11 jan. 1820) zij trouwt met Anne Andriessen. Van Heijltje is niet veel meer bekend, dan dat zij in de Nieuwstraat woonde en haar echtgenoot  Matthijs Andriessen afkomstig was uit de Nieuwe Breestraat in Dordrecht.

Van deze familie Klercq uit Dordrecht zijn verder geen mannelijke nakomelingen bekend. Het is mogelijk dat deze stam Klercq is uitgestorven. Maar het is niet uitgesloten, dat nieuwe gegevens ontdekt worden, waardoor nieuwe puzzle-stukken aanéén gelged kunnen worden. Daarom is stamboom onderzoek zo facsinerend en nooit compleet.

Cornelis (1776) en Herremijna Klercq (1776 - 1832) handelen levendig in onroerende goederen. Het ene na het andere huis wordt gekocht of daarna weer verkocht. Dan weer staat Cornelis bekend als huisbaas, op een ander moment wordt hij omschreven als dagloner. Zijn dochter doet daar niet voor onder. Ook zijn koopt en verkoopt huizen soms wel twee  of negen tegelijk, soms van haar vader of van schoonfamilie. Het is blijkbaar in die tijd heel gebruikelijk dat ook vrouwen handel konden drijven in onroerend goed.

Johannes Vermeer Haven van Dordredcht

In bijlage treft u overzicht aan van de koop en verkoop van onroerend goed, zowel van Cornelis als ook van Herremijna Klercq. Uit de koopakten en omschrijving blijken bijzonderheden waarom de koop of verkoop plaats vond.

Servicepoint;

VIDEO GALLERY

Dominee's in de Familie Klercq;


Ds. Johannes Anthonie Klercq
Chr. Gerf. Predikant

De zoon van Johannes Cornelis Klercq en Wilhelmina Cornelia Gal; Johannes Anthonie geboren op 23 sept. 1838 in Middelburg. In Huizen is hij overleden op 26 april 1911. Naar bekent is waren zijn ouders welgesteld, dus naar verwachting zou zijn toekomst voorspoedig verlopen. Helaas is zijn leven een trieste geschiedenis. Nadat hij de lagere school had doorlopen en het timmervak wilde leren, bezocht hij 's avonds "den Teekenschool" omdat hij architekt wilde worden. Hoe treffend is dit verloop vergelijkbaar met mijn droom om architekt te worden. 
Op jonge leeftijd werd hij "gegrepen" door het verlangen "een eenvoudige bouwer" aan Gods Koninkrijk te worden. Hij trouwde met Maria Donk, afkomstig van Meerkerk, maar dat huwelijk duurde niet langer dan een jaar. Met de moeder werd ook het pasgeboren kind ten grave gedragen. Een jaar later is hij hertrouwd met Maaike van der Dusse, van Overschie. Tien kinderen werden uit dit huwelijk geboren, waarvan twee vroegtijdig overleden.
Zijn eerste aangenomen standplaats was Bruinisse, daarna Tholen (1874), Zuid-Beierland(1876) Den Helder(1879 en de laatste gemeente die hij leidde was Huizen, waar hij een smartelijk dood is gestorven. Van die laatste dagen bestaat een minitieus verslag.  

Ds. Willem Klercq
Ned. Herv. Predikant

Willem Klercq stamt uit het geslacht dat de oorsprong in Dinteloord heeft. Zijn vader was Johannes Frederik Klercq en zijn moeder Cornelia Margaretha Scholl van Egmond. Willem' s vader heeft gestreden tijdens de Belgische opstand bij de Citadel van Antwerpen. Op één of andere wijze is hem daar een ongeval overkomen, waarbij hij zijn linkerbeen bekneld heeft. Vijf jaar lang heeft hij aan dit been geleden, waarna het geamputeerd moest worden. Onverdroten heeft hij van het restant van het bot een briefopener laten maken met een zilveren heft inclusief inscriptie. Het memorabilum circuleert in de familie. 

Willem huwde met Anna Elisabeth Lucretia van Eeden te Sambeek. Zij was geboren in Saint Johns Island in Essequebo. En dat roept vragen op. Haar vader blijkt een planter te zijn, die suikerplantages bezat in de Zeeuwse kolonie van Guyana, noordelijk van het huidige Suriname. Na veel speurwerk is vast komen te staan dat hij die plantages had gekocht van de vader van zijn vrouw. Het heeft hem tot een welgesteld man gebracht, die in Sambeek Huize Rosalias Rust liet bouwen en daar is gestorven. Op deze geschiedenis zal ik terugkomen, wanneer ik over meer informatie beschik.

Anna Elisabeth Lucretia van Eeden is betrekkelijk jong overleden. Willem huwde daarna met Marijtje Geelhuijsen, haar grootvader was predikant. Willem's eerste standplaats was Engwierum in Friesland, daarna Hijkesmilde in Drenthe en vervolgens was hij "leeraar" te Koudekerk aan de Rijn.
Willem heeft van zich laten horen bij de roeringen tijdens de Doleantie. Met een peleton bereden Huzaren die zijn rijruig moesten begeleiden en een tweetal veldwachters in de kerk heeft hij de ringpreekbeurt in Leiderdorp houden. Over deze gebeurtenis schreef ds.Willem Klercq een vlammend betoog. 

Buiten Johannes Anthonie Klercq en Willem Klercq, die in feite geen directe familie van elkaar waren, en waarschijnlijk nooit een ontmoeting met de beide heren heeft plaats gevonden, omdat ze allebei tot een verschillende kerkgenootschap behoorden, zijn er nog meer predikanten, maar  die zijn aangetrouwd.
Vooral bij Willem' s familie zijn deze talrijk vertegenwoordigd, wat te denken van Droogleever Fortuijn, Geelhuijsen en Ens. De laatse predikant was overigens verbonden aan de Doopsgezinde gemeente. In detail is nog veel meer bekend over al deze personen.