Naar de inhoud

Mijn Oosterhout

akke.beakke.be
Dinsdag 31 maart 2026

Floris Verster

Zijn volledige naam was Floris Henrik Verster van Wulvenhorst.
Hij werd geboren in Leiden op 9 juni 1861 .
Zijn moeder, een Groningse, was Everdina van Kaathoven.
Vader was Florentius Abraham Verster van Wulvenhorst.
Deze was gemeenteraadslid en rentmeester bij het Hoogheemraadschap.
En administrateur / beheerder van Natuurlijke Historie in Leiden.
Dit had invloed op Floris; hij kwam er dikwijls.
En daar tekende hij opgezette vogels.
De jonge Verster  zat enkele jaren op de HBS, maar werd kunstschilder.
Studeerde schilderkunst aan de Academie voor Beeldende Kunst.
Dat was in Den Haag; hij studeerde ook even in Brussel.
Die lessen kreeg hij van Gerardus Bos, George Breitner en Bourson.
Floris ontwikkelde zich tot een veelzijdige kunstschilder.
Hij maakte zich verschillende technieken eigen.                                       
Zoals schilderen met olieverf, pasteltekeningen, druktechniek, aquarellen.
Hij maakte kennis met de verschillende stromingen in de schilderkunst.
Maar ondanks dat ging hij toch zijn eigen weg.
Floris maakte kennis met Rodin, Gauguin, Monet en Van Gogh.
Enkelen waren zijn echte vrienden: Albert Verwey (dichter) en Jan Toorop.
Ook Menso Kamerlingh Onnes met wie hij een atelier had.
In 1892 trouwde hij met Jenny Kamerling Onnes.
Zij gingen wonen op het landgoed Groenoord in Leiden.
Daar sloten zij zich steeds meer van de buitenwereld af.
Verster schilderde veel bloemen, bladeren, fruit en vruchten.
Maar zo, dat ze aan het verwelken waren of aan het rotten waren.
Dat was iets nieuws in de schilderkunst van 1880 - 1890 .
Het waren vooral zogenaamde veldbloemen en onkruidbloemen.
Deze kwamen dikwijls uit eigen tuin.
Veel mensen zien hem als de vernieuwer van de bloemenstillevens.
Ook schilderde hij stadsgezichten en landschappen.
Nogal wat van zijn werken hebben iets weg van het werk van Van Gogh.
Zijn schilderstukken hangen o.a. in het Rijksmuseum, Kroeller-Mueller,
Stedelijk Museum Leiden en Boymans-van Beuningen.
Enkele werken zijn: Pioenen, Rozen, Sneeuw, Anemonen, De Boerderij.
De gezondheid van Floris en Jenny ging achteruit.
In 1926 overleed Jenny en kort erna werd hun landgoed onteigend.
De depressieve buien van Floris werden erger.
Hij werd opgenomen in een verzorgingstehuis.
Op 21 januari 1927 werd hij gevonden in de vijver van Groenoord.
25 januari werd hij begraven op de begraafplaats Groenesteeg in Leiden.
Geschreven door Ad Bol om 09:58
Woensdag 11 maart 2026

Abdis van Thornstraat

Een drukke straat in Oosterhout, die nog niet zo oud is.
Deze is aangelegd in de jaren zestig tussen Veerseweg en  Dommelbergen.
Daarvoor was dit gebied polder tot Geertruidenberg.
Nogal wat landbouwers hadden daar een stuk grond.
Hierop verbouwden ze gewassen, die grotendeels voor de verkoop waren.
Duizend jaar eerder was deze grond van het echtpaar Ansfried en Hilsondis.
Hij werd geboren rond 940 en was graaf van Leuven, Tuij en Teisterbant.
Zijn vrouw Hilsondis was gravin van Strijen in wat nu Noord-Brabant is.
Zij hadden drie kinderen: Balderik, Amersfoirde en Benedicta.
Het gezin woonde meestal in een kasteel in Kessel, in de buurt van Thorn.
Ansfried en Hilsondis hadden samen veel gronden en andere bezittingen.
Zoals in Gilze (hoeve Gillesia), Baarle, Oosterhout, Brabant, Limburg.
Dat betekende ook, dat ze daar belastingen konden vragen en marktrechten.
In 990-992 lieten ze een abdij bouwen in Thorn: klooster, kerk en woningen.
Die abdij lag in het bisdom Luik, onder bescherming van de Duitse keizer.
Het was de bedoeling, dat Hilsondis hiervan abdis, het hoofd, zou worden.
Dat ging niet door; tijdens een reis werd ze ziek en overleed.
Het is mogelijk, dat Ansfried zijn oudste dochter dwong abdis te worden.
Het klooster was na jaren bedoeld voor dames van hoge adel.
Zij konden er ook voor kiezen een eigen woning te bouwen.
Behalve de abdis legden de nonnen/zusters geen geloften af.
Maar eigenlijk zaten ze te wachten op een man van adel om mee te trouwen.
De dames eerwaarde zusters leidden een beschermd leven.
Maar ook een leven waarin soberheid vreemd was.
Zij studeerden muziek, namen zangles en leerden de Franse taal.
Ook lazen ze veel, schilderden en maakten borduurwerken.
Bidden werd op de duur een klein onderdeel van hun dagelijkse leven.
En aan deze groep vrouwen gaf Benedicta leiding.
Die naam kreeg zij later; eigenlijk heette ze vermoedelijk Hildewardia.
Ze overleed tussen 1010 en 1015, kort na haar vader, in Thorn.
Ansfried werd in ongeveer 995 tot priester gewijd en tot bisschop (Utrecht).
Hij, Hilsondis en Benedicta zijn na hun dood heilig verklaard.
Veel later, in 1794, veroverden de Fransen de abdij, gebouwen en gronden.
De nonnen/stiftdames vertrokken naar een klooster in Essen (Duitsland).
Enkele jaren later werden alle gebouwen, behalve de abdijkerk, afgebroken.
Er zijn in Thorn nog herinneringen, o.a. de Ansfriedkapel (1984-1985).
Veel van de gegevens in dit artikel zijn mogelijk naast de waarheid.
En nogal wat geleerden bestrijden elkaar over deze kennis.
De oorzaak is, dat veel niet of niet goed werd opgeschreven.
Benedicta zal daar niet van wakker liggen; zij heeft haar leven geleefd. 

Geschreven door Ad Bol om 11:01
Zondag 21 december 2025

Zorg voor mensen met een beperking

                                                  Voor Greetje en Toine

Ze zijn er altijd al geweest, mensen met een beperking.
Ook in Oosterhout, Dorst, Den Hout en Oosteind.
En plotseling zagen veel mensen dat gat in de markt.
Sommigen uit idealisme, de meesten zagen er een boterham in.
Er kwamen een dagopvang en een activiteitencentrum.
Later kwamen er voor deze mensen appartementen.
En de hulp voor hen werd steeds meer en uitgebreider.
Hieronder volgen de namen/straten waar ze wonen/werken.
Of waar ze zijn om de dag zinvol door te komen.     
Het Kloosterhuys, Thomashuis, Dagbesteding, Buurstede,
Huize Limburgstraat, nog te bouwen appartementen (Covida),
Makker (Prisma), Fittin (Prisma), Zorggroep Wonen en Leven,
Gewoon Anders, Ooster Huys, Ticohuis, MEE, Dag bij Anne,
Activiteitencentrum, Woonappartementen (sommige met dagbesteding),
Beleeftuin (De Warande), Zorgboerderij Den Hout, Buurtkamer Slotjes,
Oosterhout voor Elkaar, De Pastorie Oosteind, De Aanloop, Floralia Park,  
Cratoegus Dorst, Oosterheem, De Doelen, Slotjesveste, Pim Senior.  
Ook zijn er instanties waar advies is te vragen, eventueel hulp.
Bijvoorbeeld bij Prisma, Amarant, Surplus en het Stadhuis.
Veel van de mensen met een beperking hebben (gelukkig) werk gevonden.
Bijvoorbeeld bij de Efteling, restaurant, voetbalterrein, MEE,
supermarkt, recreatieoord Pukkemuk Dongenvaart, kringloopwinkel.
Als ze een uitkering of PGB hebben, blijven ze deze houden.
Op het werk / dagbesteding moeten ze het gevoel krijgen belangrijk te zijn.
Daar moet de begeleider voor zorgen, maar ook de andere medewerkers.
Zij moeten zich opgenomen voelen in het bedrijf, hun werkplek.
En dat begint gewoon met eenvoudig taalgebruik.
En bij de werkkeuze, het gaan naar verschillende locaties voor die keuze.
Zo kunnen deze mensen zien wat daar allemaal te doen is.
Zij kunnen ook meteen duidelijk maken of ze het leuk zouden vinden.
Zien is nog altijd beter dan een mondelinge uitleg.
En wat iedereen daaromheen moet hebben: heel veel geduld.
Begeleiders houden toezicht bij bijvoorbeeld werk vinden en houden.
Of bij huishoudelijke taken of het oplossen van problemen.
Die kunnen ook voorkomen bij activiteiten in de dagbesteding.
Bijvoorbeeld bij boodschappen halen, snoezelen en schilderen,
afwassen, wandelen, koken, tuinieren en werkzaamheden in een bedrijf.
Het doel is om de clienten de dag zinvol te laten doorkomen.
Maar ook, dat zij iets leren en dat ze leren omgaan met anderen.  
Dat ze de dag plezierig beleven en dat ze in zichzelf geloven.  

Geschreven door Ad Bol om 16:23
Maandag 10 november 2025

Hadewychstraat

Deze straat is genoemd naar een middeleeuwse schrijfster.
Hadewych wordt ook genoemd: Hadewych van Antwerpen.
Zij leefde omstreeks 1200 tot ongeveer 1250 in het huidige Belgie.
Hadewych schreef gedichten, brieven en liederen.
Zij had ook visioenen, die ze opschreef en deelde met anderen.
Deze schreef ze in haar streektaal, het Diets, een soort dialect.
Ook kende ze de Franse, de Nederlandse en de Latijnse taal en ook de Bijbel.
Daaruit werd de conclusie getrokken, dat ze van goede komaf was.
In haar schrijven komt ze over als een zelfbewuste vrouw.
Haar brieven waren dikwijls geschreven aan vriendinnen.
En ook aan Begijnen, religieuze vrouwen.
Deze woonden soms bij elkaar in een huis of alleen in een huis.
In de dertiende eeuw waren er veel Begijnen, religieuze vrouwen.
Zij wilden niet in een klooster gaan, maar kozen voor dit leven.
Naast  hun bidden en werken zetten zij zich in voor andere mensen.
In haar gedichten verwijst Hadewych dikwijls naar de natuur.
Maar vooral naar de liefde voor God en Jezus Christus.
Haar liefde voor God en Jezus Christus noemde zij Minne.
Maar tegelijkertijd eiste zij veel; Ze wilde liefde, minne, terug hebben.
Om haar religieuze gedachten wordt Hadewych een mystica genoemd.
Ze wilde haar geest, haar ziel, zo dicht mogelijk bij God / Christus brengen.
Dat wilde zij bereiken door veel na te denken en zich te verdiepen.
Maar ook door gebed, alleen of met anderen.  
En dat wilde ze overbrengen op de andere religieuze vrouwen.
De Katholieke Kerk was het daar niet altijd mee eens.
Zij hadden kritiek op deze vrouwen en soms werden er vrouwen gedood.
Hadewych wilde zo dicht mogelijk bij God / Christus zijn.
In haar woorden laat zij de liefde tussen God en de mensen zien.
Hadewych wilde, dat anderen ook God in zichzelf konden vinden.
Sterker nog: Zich helemaal in dienst van God stellen, een worden met God.
Het hele leven in dienst van de liefde naar God.
Zij schreef: Hierna bleef ic in eenen vervaarne in mijn lief,
                   dat ic al versmalt in Hem,
                   ende mi mijns selves niet en bleef.
                             (Hierna ging ik op in mijn lief,
                              zodat ik versmolt in Hem,
                              en buiten mezelf geraakte.)
Verschillende van haar brieven en gedichten zijn vertaald en uitgegeven.
Hadewych, een heilige, glorievolle vrouw, een gelovige vrouw. 
Hadewych, een kleine straat in Oosterheide te Oosterhout.



                      


Geschreven door Ad Bol om 15:24
Zondag 5 oktober 2025

Frans Laarmansstraat

                                                                                                voor Trees

In de wijk Vrachelen te Oosterhout is de Frans Laarmansstraat.
Laarmans is de hoofdpersoon in veel romans van Willem Elsschot.
Willem Elsschot is de schrijversnaam van Alfons Jozef de Ridder.
Deze Laarmans laat de veiligheid in het gezin zien, maar ook het avontuur.
In het boek Kaas (1933) woont Frans in Oosterhout (NB).
Daar is hij ambtenaar; later vindt hij werk in de kaasgroothandel.
Andere boeken van Willem Elsschot zijn: Villa des Roses (1913),
Een ontgoocheling (1921), De verlossing (1921), Lijmen (1924),Tsjip(1934),
Verzen van vroeger (1934), Pensioen (1937), Het been (1938),
De leeuwentemmer (1940), Het tankschip (1942), Het dwaallicht (1946).
Alfons de Ridder werd geboren op 7 mei 1882 en overleed op 31 mei 1960.
Hij trouwde in 1908 met Jeanetta Josephina Scheurwegen.
De bakkerszoon en het voormalige dienstmeisje kregen 6 kinderen.
Na de lagere school ging hij naar het Koninklijk Atheneum in Antwerpen.
Van deze school werd hij weggestuurd; deed toen eenvoudige klusjes.
Later ging hij naar de Rijkshogeschool, waar hij slaagde voor handel.
Zijn leven was druk, chaotisch; meestal was hij kort bij een werkgever.
Hij was loopjongen bij verschillende bedrijven, secretaris in Parijs,
werkte op twee scheepswerven (Rotterdam), secretaris bij een graanbureau,
en werkte op het kantoor van een gelatine en lijmfabriek in Brussel.
De Ridder maakte ontwerpen voor reclame; hij had een eigen reclamebureau.
Voor de Belgische Almanak maakte hij reclame ontwerpen.
Met een vriend gaf hij een tijdschrift uit; dit tijdschrift bleef een jaar bestaan.
Was een tijdje correspondent voor de Nieuwe Rotterdamsche Courant.
En was even werkzaam in het bankwezen bij Banque Credit.
Alfons de Ridder verzorgde de uitgave van enkele boeken van anderen.
Zelf heeft hij elf boekjes geschreven en ongeveer 20 gedichten.
De gedichten onder de schuilnamen Absalon, Nicodemus en Willy.
De novellen en romans onder het pseudoniem Willem Elsschot.
Deze naam schijnt te komen van het bos Helschot bij de plaats Blauberg.
Willem Elsschot schreef zijn romans, novellen en gedichten in directe taal.
De Belgische schrijver had een gewoon taalgebruik en gevoel voor humor.
Maar er was ook een kritische toon; dikwijls speelde zijn eigen leven een rol.
Veel van zijn boeken zijn vertaald en enkele zijn verfilmd.
Voor zijn literaire werk werd hij benoemd tot officier in de Leopoldsorde.
Hij kreeg de Letterkundige Prijs van de Provincie Antwerpen.
In 1948 de Driejaarlijkse Staatsprijs voor verhalend proza.
In 1951 de Nederlandse Prijs Constantijn Huygens.
En in 1960 De Vijfjaarlijkse Belgische Staatsprijs voor Literatuur.
Zijn nalatenschap ging voor ¤ 500.000 naar de Vlaamse Regering/Antwerpen
Geschreven door Ad Bol om 12:25
Donderdag 11 september 2025

Klooster Franciscanessen in Dorst

Van 1789 tot 1799 was in Frankrijk de Franse Revolutie.
Die zorgde ervoor, dat kloosterzusters in het (toen) Belgie moesten vluchten.
Een aantal van hen kwam uiteindelijk terecht in Dongen.
Daar stichtten zij een congregatie: Het Sint Jozefgesticht Franciscanessen.
Van hieruit werd een zelfstandige congregatie gesticht in Etten.
En vanuit Etten werd in Dorst een klooster gesticht: het Sint Jozefgesticht.
Eerwaarde zusters zijn er niet meer, maar wel het voormalige klooster.
In 1930 kochten de zusters grond en in 1931 was hun klooster klaar.
Architect van het pand in de Sint Franciscusstraat was Oomen.
Het is een prachtig gebouw geworden voor de zusters Franciscanessen.
Maar nu, in 2025, mocht de buitenkant wel een opknapbeurt hebben.
In het schoolgebouw gaven de eerwaarde zusters les.
Het was een openbare school voor jongens en meisjes aan het Kapelerf.
Met de komst van de zusters kwam er een katholieke school.
Deze kwam naast het klooster aan de Sint Franciscusstraat nummer 8 .
Er waren een bewaarschool (kleuterschool) en een lagere school.
Ook werd door de kloosterlingen geleerd hoe om te gaan met naaimachines.
De zusters hielpen de mensen ook via de wijkverpleging.'
Ze kwamen aan huis om zieken te verplegen, te verzorgen.
Ook kwamen ze aan huis bij mensen, die het moeilijk hadden.
Of zo maar even binnen lopen voor een praatje.
Zo had Franciscus het waarschijnlijk bedoeld: oog hebben voor de ander.
Deze leefde rond het jaar 1200 in Italie en was hun grote voorbeeld.
In Molenschot hielpen de zusters ook waar het nodig was.
Ze werkten op de (toen) lagere school voor jongens en voor meisjes.
Ook kregen de meisjes (nuttige) handwerken (later textiele werkvormen).
Naast de lessen op school gaven ze naailessen en hulp via wijkverpleging.
Op initiatief van een zuster is de Vredeskapel in Dorst er gekomen.
De zusters baden elke dag, samen of alleen.
Zoals ook hun voorbeeld deed, de heilige Franciscus van Assisi.
Samen baden ze in de kapel of in de refter bij het eten.
Apart werd er ook gebeden, meestal in hun eigen kamertje.
In 1981 werd het klooster aan de gemeente Oosterhout verkocht.
De zusters woonden daarna nog enkele  jaren in een gewoon huis in Dorst.
De kloosterlingen hebben veel gedaan voor de inwoners van het dorp.
In het voormalige klooster is nu Dorpshuis De Klip.
Na een verbouwing kon de Klip met haar activiteiten beginnen.
Voor kinderen, jongeren, volwassenen en oudere volwassenen.
Er zijn veel vrijwilligers; dat laat zien, dat Dorst een hecht dorp is.
Sinds mei 2025 is het voormalige klooster een gemeentelijk monument.


Geschreven door Ad Bol om 10:35
Donderdag 14 augustus 2025

Albusstraat

In Oosterhout-Oost ligt het bedrijventerrein Vijf Eiken.
Op twee na zijn de straten genoemd naar vroegere munten.
Een ervan is de Albusstraat, een doodlopend straatje met een hek erin.
Deze straat is genoemd naar de munt albus, vroeger bekend in W. Duitsland.
Later ook in Oost-Nederland, o.a. in Zutphen, Kampen, Deventer en Zwolle.
Het ontstaan van dit bedrijventerrein begon in 1962 .
En dat is 600 jaar na de eerste slag van de albus.
Dat was in 1368 in Rijnland (Duitsland) door de aartsbisschop van Trier.
De albus werd er heel populair, vooral door het hoge zilvergehalte.
Daardoor werd de munt ook witte genoemd (albus betekent wit).
Die naam kreeg hij, omdat hij licht van kleur bleef.
Op de albus stond een stadwapen of het wapen van de vorst, graaf, bisschop.
Aan de andere kant werd Jezus Christus afgebeeld of een heilige.
Dikwijls was dat Sint Pieter (de apostel Petrus).
Daarom zeiden de mensen er ook Petermenger tegen of Petermannetje.
Op de foto is een albus uit het jaar 1685,
Hij werd geslagen in het graafschap Nassau-Dillenburg.
Dat graafschap lag in Duitsland (geboortestreek van Willem van Oranje).
In dat jaar was het zilvergehalte van de albus nog hoog.
Met de tijd werd de munt in Nederland en in Duitsland minder populair.
In het jaar 1764 werd de laatste albus geslagen. 
Misschien was de reden, dat er steeds minder zilver in zat.
En bovendien werd de munt steeds kleiner gemaakt. 
In het begin had de albus in Nederland een waarde van 12 stuivers (E 5,40).
Op het laatst was de munt, het muntje, nog een halve stuiver waard. (E 0,23).
Bovendien: in het ene gebied was de albus meer waard dan in het andere.
En dat gold voor Duitsland, maar ook voor Nederland.
Daardoor is in het algemeen de waarde moeilijk te bepalen.
Er kwam ook bij, dat de opdrachtgevers hieraan wilden verdienen.
Van elke geslagen munt kreeg de vorst, graaf of bisschop een percentage.
Dat was voor hen een grote bron van inkomsten.
Door familiebezit en erfenissen hadden zij eigenlijk al niet te klagen.
De albus, denarius albus, witte penning, heeft 400 jaren bestaan.
De stuiver (stuber) werd hierna ontzettend populair.
Zo is de naam albus in Oosterhout gekomen, vanwege de geschiedenis.
De meeste straten in dit bedrijventerrein zijn genoemd naar oude munten:
Florijnstraat, Muntstraat, Dukaatstraat, Souvereinstraat, Denariusstraat,
Schellingstraat, Reaalstraat, Solidusstraat, Karolusstraat, 
Mechelaarstraat en de Gouden Rijderstraat.
Vijf Eiken, terrein van auto's, metaal, snoep, winkelwagens en vruchtensap.



Geschreven door Ad Bol om 00:00
Woensdag 2 juli 2025

Icarusblauwtje

In de wijk Vlinderbuurt, Vlindervallei, is een straat met de naam Icarusblauwtje.
Deze straat met enkele twee-onder-een-kap-woningen is genoemd naar een vlinder.
Die vlinder, icarusblauwtje, vliegt van april tot en met oktober.
De mannetjesvlinder heeft een blauwe kleur met een witte rand en een zwart randje.
Aan de onderkant van de vleugels zijn stippen en zogenaamde wortelvlekken.
De vrouwtjesvlinder is bruin, soms blauw-bruin, met oranje vlekjes.
Ook zij heeft aan de onderkant stippen waaraan je ze kunt herkennen.
De wortelvlekken zijn belangrijk om te weten of het een icarusblauwtje is.
Het icarusblauwtje heeft twee voorvleugels en twee achtervleugels.
Icarusblauwtjes zijn bijna de hele dag bezig met het zoeken naar nectar in bloemen.
Zij beginnen hun leven als een rupsje in een eitje.
Deze zijn meestal afgezet aan de onderkant van de bovenste blaadjes van een klaverplant.
Als de rups uit het eitje komt, zoekt hij de hele dag naar eten: delen van blaadjes.
Grotere rupsen eten hele blaadjes, vooral van sommige klaverplanten.
Na een tijdje verpoppen zij zich in een cocon.
En na een korte tijd komt er uit die cocon een prachtige vlinder.
Ook vlinders kennen het liefdesspel met elkaar.
Beide blijven even stil hangen in de lucht.
Dan lopen ze elkaar achterna, terwijl hun vleugels op en neer gaan.
Na een korte tijd volgt de paring; de achterlijfjes tegen elkaar aan.
Na ongeveer een week worden er eitjes afgezet.
Soms tegen afgevallen takjes en blaadjes, de zogenaamde strooisellaag.
In een jaar kunnen er twee generaties vlinders vliegen.
Het komt ook wel voor, dat er drie generaties vlinders zijn.
Het icarusblauwtje leeft ongeveer een jaar.
De afmetingen zijn ongeveer 2,6 cm tot 3,2 cm en het gewicht is minder dan een gram.
Soms overwintert hij en ook de (halfvolgroeide) rups kan overwinteren.
Op het ogenblik, in 2025, gaat het minder goed met de vlinders.
Het aantal is  met bijna 60 % afgenomen; bij het icarusblauwtje is dat 40% .
Die teruggang komt door klimaatverandering, stikstofneerslag en bestrijdingsmiddelen.
Maar ook door de bouw van huizen, verdwijnen van grasland en maaien van bermen.
Vooral bestrijdingsmiddelen hebben een slechte invloed op vlinders.
Het icarusblauwtje heeft er minder last van.
In Nederland zijn ze nog steeds aanwezig in parken, duinen, bermen, grasland en landbouwgrond.
Ze worden ook meegeholpen door de overheid, aktiegroepen en particulieren.
Er zijn op het ogenblik ook vlinderkastjes te koop; ze zijn ook zelf te maken.
Bij het maaien van bermen wordt er rekening gehouden met de wilde bloemen.
Het zaad van wilde bloemen wordt volop uitgestrooid in de wegbermen.
Terug naar de straat: voor er woningen stonden (2006), vloog hier het icarusblauwtje.
Vlinder, symbool van troost, blijheid, vrijheid, hoop, liefde en leven.

Geschreven door Ad Bol om 11:44
Dinsdag 29 april 2025

De Zandheuvel rond 1950


De Zandheuvel bestond al in het jaar 1422.
Een gehucht, een piepklein dorp, dat grensde aan het gehucht Leijsen.
Aan de andere kant grensde het aan het centrum van Oosterhout.
Het centrum lag iets hoger; dat was zo met de meeste plaatsen.
Ook Dorst en het huidige Everdenberg lagen hoger.
75 jaar geleden groeiden er op industrieterrein Everdenberg heide.
600 jaar geleden stonden er in het gehucht al enkele boerderijen.
Pas vanaf ongeveer 1880 werden er meer woningen gebouwd.
Zandheuvel werd een straat en er werden auto's gezien.
Helaas waren er beginjaren 50 twee aanrijdingen met dodelijke afloop.
Twee jonge kinderen, die de drukte niet gewend waren, vonden er de dood.
Door een bominslag op de bevrijdingsdag werd een inwoonster gedood.
Ook een Engelse soldaat, die op zijn motor voorbij kwam, werd gedood.
Nu is de Zandheuvel een rustige straat, maar rond 1950 was dat anders.
Er stonden nogal wat winkels en bedrijfjes en er waren beroepen:
groentenboer, bakker, slager, rijwielhandel, leerlooierijen. kruideniers,
cafe van Raaij en cafe van Lil, gordijnenwinkel, leerhandelaar, kolenboer,
winkel voor sigaren en sigaretten, lompen en oud ijzerhandelaar,
stoffenwinkel, koster voor de katholieke kerk, sigarenmaker,
deze legde mij uit hoe je sigaren maakte, smid, klompenmaker,
een mevrouw die handwerkles gaf, lerares, schilder, melkhandelaar,
medewerker van een bedrijf voor sterke drank, er stond een boerderij,
een mevrouw die kleren vermaakte, timmermannen, autorijschool,
medewerker van snoepfabriek Jamin, lederfabriek, garagebedrijf
die in een voormalige leerlooierij was, voormalige melkfabriek,
eigenaar van een lederwaren en pantoffelfabriek, twee schoenenwinkels
en een winkel voor levensmiddelen en gedistilleerde dranken.
Aan de Zandheuvel waren 2 hofjes waar enkele woningen stonden.
Er was een pleintje, dat nog bestaat, waar kinderen konden spelen.
s Winters glijden op een glijbaan, sneeuwballen gooien, glijden met een slee.
En spelletjes: land veroveren, hinkelen, knikkeren, touwtje springen,
tikkertje, tollen, steltlopen, bok springen spelen met een jojo, vliegeren.
Er waren aan de Zandheuvel ook enkele opvallende gebouwen.
E.K. Huis; dit was bedoeld voor oudere meisjes en jonge vrouwen.
Zij kregen les in huishoudelijk werk en toekomstig moederschap.
Ook werden er naaicursussen gegeven en handenarbeid voor jongens.
Er was een klooster voor de zusters Benedictinessen; O.L.V. Abdij.
En er was een lagere school voor jongens, die toen Sint Vincentius heette.
In de verkiezingsperiode kon je daar je stem uitbrengen.
Zandheuvel, een eeuwenoude straat met een bescheiden geschiedenis.


Geschreven door Ad Bol om 15:56
Zondag 6 april 2025

Slotje van Aalst

Oosterhout heeft 5 zogenaamde slotjes; er waren er 8 .
Brakensteijn, Limburg, Beveren, Borsselen, De Blauwe Camer, Spijtenburg, van Aalst en Tolloijsen.
Een van die slotjes is Ter Aalst (Bersselaarsslotje of Sekretarisslotje).
Dit slotje stond op wat nu (ongeveer) de kruising Prins Frederikstraat-Van Duivenvoordestraat is.
Vermoedelijk was het in de veertiende eeuw gebouwd..
De oudst bekende bewoners zijn Bertram Peter en zijn vrouw Margriet.
In 1435 erfde hun zoon Peter Bertram Petersz de woning.
Er zijn daarna veel eigenaren / bewoners geweest.
Philips van Bruheze, Catharina van Bruheze, Johan Turck.
Deze laatste was getrouwd met Catharina van Bruheze.
Hij was heer van het grondgebied Aalst in Gelderland.
Daardoor kreeg deze woning de naam Slotje van Aalst.
Andere eigenaren: Johanna (Jenneke) Turck van Aalst, Laurijs van Bersselaar, 
Jan van Bersselaar, Adriaan Jacob Meijnaerts, Antony Thomas Philips,
Godert (Godefroy) van Aalst, Willem Turck van Aalst, Gregorius Brouwers.
Kinderen Jenneke en Godert en Jesper Turck van Aalst, Adriaan Hendrik van Gils.
Anna Johanna van Gils, Barent Croes, Hendrik van Gils.
Peter Janszoon van Etten, Jan Adriaan van Raamsdonk.
De laatste bekende van naam is Johannes Hendrik van den Broek, die het pand in 1832 kocht.
Hij was schepen, wethouder, en is overleden in 1840 .
Ook het uiterlijk van de woning kreeg veranderingen.
In het begin was het vermoedelijk een grote hoeve, een grote boerderij.
Later werd er aangebouwd en de hoogte in gebouwd.
Er kwame trapgeveltjes en arkeltorentjes (hangtorentjes) en er werd nog meer aangebouwd.
Ook kwamen er schuren en een poortgebouw met bovenwoning.
Deze stond aan het begin van de oprijlaan, daar waar nu de Statendamweg is.
Een van de schuren heeft ongeveer 50 jaren dienst gedaan als schuurkerk voor katholieken.
Weer later is het pand opgedeeld in 4 woningen en daarna weer verbouwd tot een boerderij.
Er was ook een gracht om het huis en erf en hof gegraven, die later weer is gedempt.
En natuurlijk hoorde er een tuin bij, een hof, en vermoedelijk ook een boomgaard.
De meeste van de bewoners hadden een belangrijke baan, zoals  schepen, secretaris.
In het jaar 1635 is het slotje van Aalst helemaal vernieuwd.
Er kwam zelfs een tweede woning, waarin de kinderen van Jenneke Turck woonden.
Die woning is later door hun stiefvader Meijnaerts afgebroken.
Het pand lag bij een gebied, dat Elschot heette.
Een elschot is een stuk land waarop bomen en struiken staan, omgeven door een moeras.
Nu is er in die buurt nog een straat, die Elschot is genaamd.
Volgens onderzoekers is de boerderij afgebroken rond 1970 .
Nu is er een saaie nieuwbouwwijk met rechte straten.
Maar voor wie dit heeft gelezen, zijn er nu gedachten om mee te nemen als je daar woont of komt.
Geschreven door Ad Bol om 16:45
Zondag 9 maart 2025

Drebbelstraat

In de Oosterhoutse stadswijk Oosterheide is de Drebbelstraat.
In deze straat staan geen woningen, alleen enkele garageboxen.
Cornelis Jacobszoon Drebbel is in 1572 in Haarlem geboren in de Verdronkenoord (straat).
Hij overleed in Londen op 7 november 1633.
In 1595 trouwde hij met Sophia Jansdochter Goltzius.
Sophia en Cornelis gingen wonen in wat nu de Hofstraat 15 te Alkmaar is.
Later kwam daar een Israëlische synagoge.
Zij was een zus van zijn leermeester Hendrik Goltzius in Haarlem.
Deze Hendrik was een bekend tekenaar en kunstschilder.
En van hem leerde Drebbel het vak van graveur (tekenaar).
Daarnaast was hij kaarttekenaar (o.a. van Alkmaar) en uitvinder.
En Cornelis sleep lenzen voor microscopen.
Tussen 1620 en 1624 bouwde hij een onderzeeboot. 
Er volgden meer onderzeeboten, die hij bouwde.
Deze boot liet hij proefvaren in de rivier de Theems in Londen.
Hij woonde toen in een paleis van koning James l (van 1604 tot 1610).
Van 1610 tot 1613 was hij in Praag; daar woonde en werkte hij.
Voornamelijk voor keizer Rudolf  ll van Praag.
Daarna vertrok hij weer naar Londen (1613 tot 1633).
Hij werkte er aan de schoonwatervoorziening en aan een zonne-energiesysteem.
Zijn aandacht ging ook uit naar het uitvinden van een eierbroedmachine.
Cornelis deed aan alchemie, een voorloper van scheikunde.
Hij verbeterde een bepaalde kleur rood in een ververij.
Zijn dochters en hun echtgenoten (Kuffler) verkochten deze kleurstof.
In 1598 vond hij een uurwerk uit, dat lang zou kunnen lopen.
Hij werkte ook in opdracht, bijvoorbeeld voor de hertog van Buckingham.
Dat waren o.a. vuurschepen, explosieven en watermijnen.
Drebbel hielp mee bij de uitvinding van de thermometer.
En bij een voorloper van het fototoestel.
Hij vond ook een apparaat uit, dat zout water kon omzetten in zoet water.
Het uitvinden van veel apparaten kwam vanuit zijn betrokkenheid met de natuur.
Oosterhout heeft deze veelzijdige man minder goed bedacht.
Andere plaatsen hebben dat gelukkig wel gedaan.
Er zijn straten en scholen naar hem genoemd.
In Alkmaar, zijn geboorteplaats, staat een borstbeeld.
Daar wordt hij geëerd als een natuurwetenschapper.
Een persoon, die in heel Europa bekend is.
Naar Cornelis Drebbel is een maankrater genoemd.
Er is een gin naar hem genoemd (Drebbel London Dry Gin).
En in 2010 is in Nederland een postzegel i.v.m. Drebbel uitgegeven.


Geschreven door Ad Bol om 11:22
Woensdag 13 maart 2024

Josephus van Vugt 1800 1816

De Boswachterij Dorst zag er 200 jaren geleden anders uit.
Er was veel stuifzand en soms bomen, struiken en gras.
Aangrenzend was een perceel, de Kalbergen, dat onder Teteringen viel.
Ongeveer op de grens van die percelen stond het cafe van Jan Bol.
Aan de Hoevestraat, afslag Lange Dreef, een zandpad.
Het was een boerderij, en in de woning een cafe om wat bij te verdienen.
Jan had ook schapen; deze werden geweid door Josephus van Vugt.
Een vijftien jarige jongen uit Oosterhout, geboren in 1800 .
Cafe Bol kreeg klanten  uit Dorst, Oosterhout, Dongen en Breda.
Op een dag was het een ongewone drukte, het was begin augustus 1816 .
Burgemeester Jan Simon Hallungius kwam en ook de gemeente secretaris Lukwel.
En de chirurgijn, arts, J. J. Hofman, die ook verloskundige was.
Zij kwamen voor Josephus, die er zwaar gewond op een bed lag.
De dag ervoor was hij met de schapen in Kalbergen geweest.
Daar kreeg  hij ruzie met Bart Verdaasdonk, een schaapherder uit Teteringen.
Er kwam een woordenwisseling en Bart zei, dat Josephus moest vertrekken.
Want hij mocht van hem niet op de grond van Teteringen zijn.
En daarbij sloeg hij Josephus hard tegen het hoofd met een slikvork.
Een slikvork was een soort schopje, waarvan de zijkanten naar binnen waren gebogen.
Deze werd gebruikt om kluiten zand te steken.
Met de bedoeling om een aanwijzing te zijn voor de schapen of de hond.
Zo konden  zij zien hoe ze moesten lopen of waar ze naar toe moesten.
Erg bloedend aan het hoofd liep Josephus met de schapen naar het cafe van Johannes Bol.
Deze verbond zijn hoofd en legde hem op een bed.
Hij waarschuwde de arts, Julien Jean Hofman, om te komen.
Deze in Breda geboren dokter waarschuwde de burgemeester.
Hallungius kwam ook naar het cafe in Seters, met de gemeente secretaris.
Zij zullen het voorval wel uitvoerig besproken hebben.
Met zijn drieen, maar ook met Josephus, die bij kennis was.
Ongetwijfeld hadden zij medelijden met deze vijftien jarige.
Ook zullen ze hem moed in hebben gesproken en sterkte gewenst hebben.
En wat is er nog over van dit verhaal?
Het cafe is er niet meer; het pand is afgebrand en niet meer herbouwd.
De eigenaar, Jan Bol, landbouwer, cafehouder, schapenhouder, is overleden.
Bart Verdaasdonk zal wel in de strafgevangenis  voor mannen zijn gekomen.
De zandgronden in Seters hebben voor een gedeelte plaats gemaakt voor bossen.
De burgemeester van  Oosterhout is later vrederechter geworden.                                                                        Gemeente secretaris Bastiaan Lukwel heeft tot zijn  tachtigste jaar gewerkt.
Dokter Hofman heeft tot zijn dood in 1846 gewerkt; hij was tachtig jaar.
En Josephus van Vugt? Helaas is hij 4 augustus 1816 overleden.

Geschreven door Ad Bol om 15:41
Vrijdag 1 maart 2024

Asselijnhof

Een klein straatje in Dommelbergen, Oosterhout: Asselijnhof.
Ontstaan in 1981 en vernoemd naar de kunstschilder Jan Asselijn (Jean Asselin).
Vermoedelijk is hij in 1610 in Dieppe (Normandie, Frankrijk) geboren.
Het gezin, waarin hij opgroeide, verhuisde in 1621 naar Amsterdam.
Jan Asselijn kreeg les in de schilderkunst van Jan Martenszen de Jonge en Esaias van de Velde.
Hij schilderde veel landschappen, dieren en Italiaanse vergezichten.
Ook maakte hij veel (houtskool)tekeningen van Dieppe en omgeving.
En zoals dat met veel kunstschilders ging: hij verhuisde veel.
Hij was dikwijls in Dieppe, woonde in Parijs en woonde van 1635 tot 1644 in Rome.
In Parijs trouwde hij met de Franse Anne Guerin.
Later trouwde hij met de Belgische Antoinette Huart in Lyon.
Twee dochters had hij: Marie (1636) en Catherine (1645).
Zijn bekendste werk is: De bedreigde zwaan, geschilderd tussen 1640 en 1650).
Het Rijksmuseum in Amsterdam is de trotse eigenaar.
De voorloper van het Rijksmuseum, de Nationale Kunstgalerij, kocht dit werk.
Het was het eerste doek van dit in 1800 ontstane museum.
Aankoopbedrag was 95 gulden plus 5 gulden opgeld; samen 100 gulden.
Nu, in 2024, zou dat bedrag ongeveer 740 euro zijn.
De waarde van het doek zal wel in de miljoenen lopen.
De voorstelling op het doek is een erg boze zwaan.
Zij wil haar eieren beschermen tegen een hongerige hond.
Als je goed kijkt naar de veren, lijkt het of het echte veren zijn.
De kunstschilder heeft gebruik gemaakt van lichte en donkere kleuren.
In die periode, de Gouden Eeuw, speelde dat een belangrijke rol.
Kunstschilders uit die tijd waren: Frans Hals, Rembrandt van Rijn,
Jan Steen, Jan van Goyen, Salomon van Ruijsdael en Johannes Vermeer.
Veel kunstschilders hadden contact met elkaar.
Waarschijnlijk waren Rembrandt van Rijn en Jan Asselijn vrienden van elkaar.
Rembrandt en ook Frans Hals hadden een portret van Asselijn gemaakt.
Toen Asselijn in Rome woonde, had hij ook contact met Nederlandse kunstschilders.
Zij zaten samen in een vereniging met de naam Bentvueghels.
In 2015 kocht het Rijksmuseum nog een doek van Asselijn.
De naam van het werk: De doorbraak van de Sint Anthonisdijk in Amsterdam (1651).
Op het prijskaartje stond het bedrag van 1,2 miljoen euro.
Enkele maanden daarvoor bracht dit schilderstuk op een veiling ruim 760.000 euro op.
Zijn werken hangen o a in Amsterdam, Parijs, Brugge, Boedapest,
San Francisco, Moskou, Warschau, Wenen, Stockholm, Madrid en Auckland.
Andere schilderstukken van hem zijn: Vlucht naar Egypte, Kameel,
Ezeldrijvers bij een Romeinse ruine, Kop van een os en De Kreeftvissers.
Eind september 1652 overleed Asselijn in zijn woning Singel 286 in Amsterdam. 

Geschreven door Ad Bol om 15:15
Zaterdag 9 december 2023

Brokken plooien

Snoep werd ook genoemd suikergoed, suikerwaren of zoetwaren.
Het is een voedingsmiddel, waarin suiker het hoofdbestanddeel is.
Het bestaat uit water, witte suiker en toegevoegde suikers.
Er werd ook wel bijgedaan: room, zetmeel, gelatine, glucose, lucht, geurstoffen.
En ook belangrijk waren de kleurstoffen en de smaakstoffen.
De suiker werd gehaald uit rietsuiker en later uit suikerbieten.
Snoep en koek werden gemaakt door suikerbakkers.
Dat waren in Oosterhout o.a. de Hoog (1873), Smits van Gils (1883), Maas,
Piet Aarden (1894), van den Bosch, Koreman, van Mol, Geerts, Jamin (1957),
Joosen (1998), Holland Foodz (J H Spijkervet) (2006), Cloetta Oosterhout,
Leaf Holland, Sips van de Weijgert (Siweo), Schriek, de Hoog. 
En natuurlijk waren er de snoepwinkeltjes, vooral in de buurt van scholen.
Bijvoorbeeld Betje (Zandheuvel), Jaanske (Keiweg), Aarden (Keiweg),
Smits van Gils (Arendstraat), Gerritsen (Klappeijstraat), van Dongen (Willemstraat).
Dikwijls waren het halfdonkere winkeltjes, maar als het om snoep ging, zagen kinderogen alles.
De snoepjes en de zuurstokken, werden in de snoepfabrieken ingepakt.
Later deden dat mensen in hun eigen huis, meestal door vrouwen en kinderen.
Dat werd genoemd: brokken plooien, snoep inpakken.
De fabrikanten leverden het snoep en het verpakkingsmateriaal.
Zij hadden gezien, dat de mensen thuis goedkope arbeidskrachten waren.
Veel mensen uit de gemeente Oosterhout deden dat werk.
Het snoep, dat verpakt werd, bestond vooral uit caramels, schuimpjes en zuurtjes.
In de snoepfabrieken werd met machines gewerkt, maar er was ook handwerk.
Helaas gingen veel bedrijven failliet of stopten er mee.
Dikwijls was het financieel niet meer haalbaar of er waren geen (familie)opvolgers.
Maar er kwamen ook weer nieuwe suikerwerkenfabrieken.
En er volgden ook veel overnames in het Oosterhoutse.
Zelfs de grote Jamin op de Everdenberg kon het niet meer bolwerken.
Maar dat kwam door een slecht beleid van de eigenaar / directie.
En ook de kleine snoepwinkeltjes verdwenen uit het straatbeeld.
De supermarkten namen de verkoop van het snoepgoed over.
Slechts een bedrijf in Oosterhout houdt zich sinds 2006 staande.
En dat is Holland Foodz aan de Karolusstraat 20 (Bedrijventerrein Vijf Eiken).
In dit suikerwerkenbedrijf wordt snoep, de lekkertjes, gemaakt zoals vroeger.
Brokken plooien wordt niet meer door mensen in hun woning gedaan.
Deze snoeperige arbeid heeft zich aan de tijd moeten aanpassen.
De huisvlijt van het brokken plooien is opgehouden te bestaan.
Snoepjes inpakken wordt nu machinaal in het bedrijf gedaan.
Een papiertje, een wikkel, om een toffee thuis met de hand doen, is verleden tijd.
En dat is een herinnering voor de oudere Oosterhoutenaren. 

Geschreven door Ad Bol om 16:27
Zondag 18 juni 2023

Barkentijn

Een barkentijn is een zeilschip; een andere naam is schoenerbark.
Op het schip zijn drie of meer masten, waaraan de zeilen hangen.
Aan de voorste mast (fokkemast) zijn de zeilen dwarsgetuigd. 
Deze zeilen hebben de vorm van een trapezium.
De meeste van deze schepen waren / zijn tussen 30 meter en 70 meter lang.
In het nieuwbouwplan Zwaaikom / Korenbocht wordt  volop gewerkt.
Er komt een woonwijk met 320 woningen op dit schiereiland.
Een van de straatnamen is Barkentijn; het uitzicht is op Vrachelen.
Passende naam, omdat hij ligt bij het Markkanaal, het Wilhelminakanaal en de vroegere haven.
Voor wie belangstelling heeft: er zijn barkentijnen waarmee je kunt zeilen.
De prijs hiervan is vanaf 1900 euro voor enkele uren.
Soms komt er een barkentijn te koop (minimaal een miljoen euro).
Barkentijnen werden bedacht in het begin van de negentiende eeuw.
Maar pas rond 1850 werden ze wereldwijd bekend en gemaakt.
Met deze schepen werd tot 1930 - 1940 gevaren.
De romp werd gemaakt van hout of staal.
Oorspronkelijk waren ze bedoeld als vrachtschip (koopvaardij) en als vissersschip.
Ze werden ook wel gemaakt om te dienen als lichtschip.
Een lichtschip deed hetzelfde werk als een vuurtoren.
En soms ook andere activiteiten, zoals meteorologische waarnemingen.
Barkentijnen werden soms gebruikt als kanonneerschip.
Of als opleidingsschip i.v.m. zeilervaring en navigatievaardigheden (marine).
Veel barkentijnen zijn verbouwd en gemoderniseerd.
Ze hebben ook een andere functie gekregen, bijvoorbeeld als trouwlocatie.
Of voor een vakantie, cruise, vergaderingen, studies, opleidingen.
En als rondvaarschip, een hotelschip, voor dagtochten en zelfs voor een museum.
Enkele Nederlandse  barkentijnen zijn Thalissa, Atlantis, Pedro Doncker,
Artemis, Laura, Admiraal van Kinsbergen, Summertime,
Leafde far Fryslan, Antigua en Albatros.
Helaas vergaan en vergingen er veel schepen, zoals de Laura in oktober 1905 bij Vlieland.
De scheepsbel uit 1854 is te zien in museum Hannemahuis te Harlingen.
Gelukkig zijn alle bemanningsleden van dit schip gered.
Er zijn ook schepen waarvan men nooit meer iets heeft gehoord, ook niet van de opvarenden.
Barkentijn op het schiereilandje zal niet vergaan; het is stormbestendig.
Samen met de andere straten Korenbocht, Scheepsbel, Kompas en Havenkade.
Ze liggen op een van de mooiste plaatsen van Oosterhout.
Tot enkele jaren geleden gingen hier landbouw en natuur heel goed samen.
Zelfs de vuilnisbelt uit de vijftiger jaren had en heeft zijn charme.
Nu komt er een moderne woonwijk met huizen en appartementen.
Een schiereilandje met water en groen, waar het goed wonen is.

 
Geschreven door Ad Bol om 14:39
Donderdag 1 juni 2023

Kardoenpad Dorst

Het Kardoenpad ligt in de nieuwste woonwijk van Dorst (Baarschot).
Samen met Posteleinpad, Tuinpad, Palmkool, Meiraap, Pastinaak
en Warmoespad; een ruim opgezette woonwijk.
De meeste zijn namen van oude (vergeten?) groenten.
Kardoen is een groente, een stengelgroente; de plant kan tot 200 cm hoog worden.
Eetbaar zijn de nog niet uitgekomen bloemknoppen.
Verder de bladstengels, de penwortels en de dikkere bladnerven.
Je moet wel van de smaak houden; deze is bitter.
De stengels kunnen gebleekt worden door ze te omwikkelen met folie of jute of plastic.
Dat gebeurt ongeveer 3 weken voor consumptie; de smaak is dan niet zo bitter.
Oorspronkelijk groeide de kardoenplant in de landen rondom de Middellandse Zee.
Het is een eeuwenoude plant, die in deze landen werd gegeten.
Kardoen is te koken, te stoven, wokken, gratineren, stomen, in soepen en salades.
Kardoen lijkt op een distel en is familie van de artisjok.
Bij het stadje Tholen (Zeeland) is een artisjokkenkwekerij.
Op het internet kun je adressen i.v.m. het product vinden.
De zaden van de kardoenplant kun je ook via het internet kopen.
Misschien zijn ze ook te koop bij een tuincentrum in de buurt.
Te koop onder de naam kardoen of cynara cardunculus. 
De zaaitijd is april - mei; na enkele weken in de volle grond (of tuin).
De plantjes hebben een afstand nodig van ongeveer 100 cm.
Hij houdt van zon en bemesten met stalmest kan geen kwaad,
Dat komt, omdat de plant hoog en breed kan worden.
De kardoen heeft niet zoveel arbeid nodig.
Wel in de gaten houden of er geen zwarte luizen in komen.
Zoals met veel landbouwproducten wordt ook kardoen gemanipuleerd, verbeterd.
Er wordt bijvoorbeeld iets aan de smaak gedaan of aan de doornengroei.
In september en oktober kunnen de planten geoogst worden.
De plant heeft dan ongeveer 6 maanden nodig gehad.
Er zijn mensen, die de plant alleen maar voor het mooie in hun tuin  willen hebben.
Het is ook een prachtige plant met grote, diep ingesneden, grijsgroene bladeren.
En fantastische lila-paarse bloemen in augustus en september.
In de zomer komen er veel bijen en vlinders op af.
De wortels goed afdekken in de winter; zij kunnen niet tegen vorst.
Bladeren en stengels eraf halen of af laten sterven.
De zaden in de bloemknoppen kun je gebruiken voor nieuwe kardoenplanten.
Deze planten worden in Nederland gerekend tot de vergeten groenten. 
Maar de mens wil steeds meer weten en niet vergeten.
Er zijn plannen om van de kardoenzaden een soort plastic te maken.
En dat past helemaal in de milieuwetten van 2023.

Geschreven door Ad Bol om 15:43
Dinsdag 9 mei 2023

Erik Pinksterblomstraat

In de ongeveer 20 jaar oude wijk Vrachelen is de Erik Pinksterblomstraat.
Deze is genoemd naar de hoofdpersoon uit een boek.
Het is de negenjarige Erik Pinksterblom.
In een droom stapt hij in de afbeelding Wollewei.
Die afbeelding hangt bij zijn bed in de slaapkamer.
Hij heeft gesprekken met de dieren, die in het weiland leven:
insecten en andere dieren zoals  wespen, kevers, vlinders,
een hommel, een worm, slak, mol, mieren, vliegen,
rups, tor, een spin; een herder met schapen wordt alleen genoemd.
Erik spreekt met de dieren alsof het mensen zijn.
Hij komt tot de ontdekking, dat ze veel op mensen lijken.
Dat wil zeggen: hij vindt ze materialistisch, ze voelen zich belangrijk.
De schrijver, Godfried Jan Arnoud Bomans, heeft de taal eenvoudig gehouden.
Daardoor spreekt het volwassenen en jongeren aan.
Het boek is humoristisch geschreven, met een niet te moeilijke zinsopbouw.
Bomans schreef dat boek in 1939; hij was toen 26 jaar.
Het is ook zijn bekendste werk geworden; hij schreef er 64 .
De officiele titel is: Erik of het klein insectenboek.
Het boek is uitgegeven in december 1940; daarna volgden nog vele herdrukken.
Later zijn er een stripverhaal, een toneelstuk en een film over gemaakt.
Godfried Bomans, ridder in de Orde van Oranje-Nassau, heeft veel geschreven .
Naast de romans ook sprookjes, toneelstukken en verhalenbundels.
Ook gedichten en leesboekjes voor de lagere schooljeugd.
Een van de eerste werken, het toneelstuk Bloed en Liefde, schreef hij op het gymnasium.
Na deze school volgde hij verschillende studierichtingen, zonder ze af te maken.
Godfried werd geboren op 2 maart 1913 in Den Haag om 9.00 uur.
Hij overleed op 22 december 1971 in Bloemendaal om ongeveer 0.45 uur.
Op het kerkhof Adelbertus te Bloemendaal is hij begraven (grafnummer 1235).
Bomans was getrouwd met Gertrude Verscheure in 1944 (kerkelijk huwelijk in 1945).
De schrijver van Erik heeft een druk  leven gehad. 
Naast het zetten van zijn gedachten op papier, had hij nog ander werk.
Tijdens zijn studietijd schreef hij in verschillende schoolkranten.
Later werd hij redacteur bij de Volkskrant en bij Elseviers Weekblad.
Daarbij had hij zijn werk bij radio en televisie.
Hij gaf lezingen en werd op veel bijeenkomsten uitgenodigd.
Zijn laatste avond bracht hij door bij zijn schaakclub.
's Nachts overleed hij in zijn villa Boshof te Bloemendaal.
In veel gemeenten zijn straten naar hem genoemd.
Maar Oosterhout (NB) heeft als enige de Erik Pinksterblomstraat.
En daar mogen de Erik Pinksterblombewoners best trots op zijn.


Geschreven door Ad Bol om 10:18
Woensdag 29 maart 2023

Corneliuskerk Den Hout

Een beeldbepalend gebouw in Den Hout is de voormalige Sint Corneliuskerk.
Gelegen aan de Houtse Heuvel 12 aan een brink sinds 1878 .
De bouwers ervan waren H Leijten en A Mulders; het bouwbedrag was  50.000 gulden .
Architect was P van Genk uit Bergen op Zoom - Leur ( 1844 - 1919 ) .
De toenmalige pastoor E van Dongen moedigde het bouwen ervan aan.
En de naam kwam van paus Cornelius (overleden in 253 ) .
Het kerkgebouw had o.a. een hoofdaltaar, een communiebank, een preekstoel.
Een zij-altaar van Maria en een zij-altaar van Cornelius.
Twee biechtstoelen, een kruiswegstatie, een doopvont, een kerstgroep.
Een klein orgel, een prachtig groot orgel, beelden o.a. van Cornelius, Maria en Antonius Abt.
Fantastische glas in loodramen, een godslamp, een wierookvat, bellen, kerkbanken.
En nog meer interieurvoorwerpen, dikwijls geschonken door parochianen.
Op 16 september 1878 werd de kerk ingewijd; dat was meteen de feestdag van Cornelius.
Aan deze heilige werd hulp gevraagd voor het vee als dat een ziekte had.
In mijn kindertijd zat de kerk bomvol met gezinnen.
Kinderen werden gezegend, met de bedoeling om ze van ziektes te genezen.
Of om ze te beschermen tegen eventuele ziektes, zoals kramp.
Maar ook stuipen, epilepsie (vallende ziekte), oorkwalen en andere ziektes.
De mensen kwamen uit Den Hout, maar ook uit de omgeving.
Den Hout werd een Noord-Brabantse bedevaartplaats.
Vanaf een gebrandschilderd raam kon Cornelius zien, dat er steeds minder mensen kwamen.
Tot het bisdom zei, dat het zo niet langer kon; de kerk moest dicht.
18 december 2016 hield de kerk op om kerk te zijn, dus geen gebedsruimte meer.
Koortsachtig gingen parochianen aan het werk om hun kerk te behouden.
Er kwamen opeenvolgende werkgroepen met telkens andere namen.
Veel overleg met het bisdom kwam er en met het bestuur van de Sint Catharina-parochie.
Uiteindelijk werd het kerkgebouw in 2021 definitief verkocht.
Eerst aan twee inwoners van Den Hout; deze verkochten ze door aan de Stichting d'Houtse Kerk.
Het is te prijzen, dat inwoners van Den Hout op kwamen voor hun kerk, hun Cornelius.
Jammer, dat er een advocaat, een rechter en de Rijksdienst aan te pas moesten komen.
Maar hun kerk, rijksmonument 31683, bleef voor hen behouden.
De toekomst is onzeker, zeker wat de financiele kant betreft.
Er is veel achterstallig onderhoud en restauraties zijn nodig.
Een subsidie is mogelijk, doneren kan en een aantal inwoners gaven een bijdrage.
Veel overleg was er met het bedrijfsleven, organisaties, studenten en basisschool De Achthoek.
Doel hiervan was het gebouw te verhuren voor evenementen, exposities en bijeenkomsten. 
Op het ogenblik is er (tot 7 april 2023) een expositie van foto's en tekeningen.
Gedachten gaan uit naar een multifunctioneel gebouw voor Den Hout en over de dorpsgrenzen.
Hierin activiteiten i.v.m. middelbaar onderwijs, cultuur, zorg, bedrijfsleven en een gebedsruimte.
Ongetwijfeld zal de heilige Cornelius meekijken naar het goede werk in zijn dorp Den Hout. 
Geschreven door Ad Bol om 11:57
Zaterdag 11 februari 2023

NV Volt Oosterhout

Aan de Bredaseweg stond de Philipsfabriek NV Volt.
De oorspronkelijke eigenaren waren de gebroeders Verbunt uit Tilburg.
Philips kocht in 1950 het bestaande gebouw en breidde dit uit.
Daarvoor was er een houtfineerbedrijf en daarvoor weer een bierbrouwerij.
Vanaf 1951 werden er spoelen voor radio's en televisies gemaakt.
Een spoel is een onderdeel van een transformator voor deze apparaten.
Ze werden gebruikt om hoge elektrische spanning om te zetten in lage elektrische spanning.
De naam daarvoor is volt, genoemd naar de Italiaanse natuurkundige Volta.
Het ging goed met het Voltbedrijf; in 1955 werkten er ruim 850 mensen.
Een daarvan was mijn vader, die er in november 1951 ging werken.
Hij was onderbaas en had een afdeling met vrouwen en meisjes onder zich.
Later kwamen er ook mannen werken, uit Oosterhout, maar ook uit de omgeving.
Er kwamen zelfs Belgen; zij werden met een speciale bus gehaald en ook weer thuis gebracht.
Het maken van spoelen werd in 1967 overgebracht naar Volt Tilburg.
Veel medewerkers gingen mee, ook mijn vader; hij bleef er tot zijn pensioen.
Zwager Henny bleef in het Oosterhoutse bedrijf werken, in de Philipswinkel.
De mensen, die er werkten, konden tegen een lagere prijs in die winkel apparatuur kopen.
Vanaf 1967 werden er magneetbanden gemaakt.
Later onder de naam PDM Magneetbandenfabriek (Philips du Pont).
Dat werd uitgebreid: magneetbanden, geluidsbanden, audio banden, videobanden en cassettebandjes.
Philips was ook goed voor de medewerkers van het Voltbedrijf in Oosterhout.
Dat zag je terug in bijvoorbeeld Sint Nicolaasbezoek, voetbalclub Volt 54,
voorleesmiddagen voor kinderen, baby pakketten.
Kinderen van medewerkers mochten op kosten van Philips studeren.
Volkstuintjes aan de Bredaseweg, hulp bij de watersnoodramp in 1953.
Jeugdsparen werd aangemoedigd door middel van een spaarpremie.
In 1966 werd er een auto rally georganiseerd; Philips bestond 75 jaar.
Op het internet is een foto van die rally te zien; op de voorgrond een witte auto.
Dat was de auto van mijn ouders; Ford Taunus JF - 41 - 19 .
Na 1967 kwamen er voor Philips, ook voor Volt Oosterhout, roerige jaren.
1967: de productie van spoelen  werd stopgezet en overgebracht naar Volt Tilburg.
1968: er werden cassette bandjes gemaakt; in 1975 video banden.
Vanaf 1981 werden er magneetbanden gemaakt (PDM).
In 1993 sloot de fabriek haar deuren, maar er kwam toch nog een doorstart onder een andere naam.
Dit duurde tot 2011 en alles werd verkocht aan een bedrijf in Frankrijk.
In het voormalige Voltbedrijf zijn nu een kleine honderd bedrijfjes.
En de vroegere bierbrouwerij / fineerbedrijf / Voltfabriek is nu een monument.
Op het vrijgekomen terrein zijn woningen gebouwd of de aannemer is nog bezig (225 woningen).
De straten zijn vernoemd naar Willem Alexander, Maxima, Amalia, Alexia en Ariane.
Over niet al te lange tijd komen er nog eens 75 woningen; de naam voor deze wijk is: Voltkwartier.
Geschreven door Ad Bol om 14:36
Maandag 16 januari 2023

Juinen in Oosterhout

Vanaf de Sint Antoniuskerk was het naar de Tilburgseweg.
Daar was aan de linkerkant een zandweg, die wat naar boven ging.
In dat weggetje was een bocht naar rechts en dan kwam je bij een grote schuur.
Met een meegenomen kar ging je in die juinschuur.
De gewogen zilveruien gingen in de kar en dan hardlopend huiswaarts.
Daar werden aan een tafel de uien schoongemaakt; kop en staart gingen eraf.
Meestal was dat in juli en augustus; kinderen waren dan vrij van school.
En dikwijls werd door het hele gezin de uien schoongemaakt.
En als het nodig was, ging ook het buitenste vliesje eraf.
Het afval moest bewaard worden; want het werd met de uien gewogen.
Dat werd in de juinschuur gedaan; het gewicht moest hetzelfde zijn.
En als je geluk had, kon je weer een nieuwe lading zilveruitjes meenemen.
Veel mensen uit Oosterhout en andere plaatsen juinden in de zomer.
Het woord juinen werd gebruikt voor het schoonmaken van de uien.
Dit werk werd gedaan door mensen, die het niet breed hadden.
Maar ook door veel anderen, die het financieel goed hadden.
Ook werd er gejuind bij anderen; dat werd dan uit schaamte gedaan.
Zo hoefden de buren niet te weten waar zij zich mee bezig hielden.
Deze zilveruitjes werden naar de uienfabriek Spyer Brothers in Geertruidenberg gebracht.
Hier werden de uitjes ingelegd in zout en zuur / azijn en opgeslagen in houten vaten.
Deze fabriek kreeg de bijnaam de Juinfabriek of de Juin.
De meeste zilveruitjes kwamen uit Zeeland, met name van het eiland Sint Philipsland.
Deze uien werden vanuit Sint Philipsland per schip en vrachtauto naar Geertruidenberg gebracht.
Van hieruit gingen de uitjes dan naar Oosterhout en andere plaatsen.
In 1965 kwam er een eind aan het thuiswerk; de fabriek kreeg een pelmachine.
Er volgde een hele reeks van fusies en overnames.
De uienfabriek (conservenfabriek) in Geertruidenberg werd afgebroken en er kwam een woonwijk.
Op de plaats waar de fabriek stond, is nu een monument, de Zilveruien van Piet Haagh.
De juinschuur in Oosterhout is ook afgebroken; de hele wijk is op de schop genomen.
Niets herinnert nog aan die uienschuur, die in de schaduw stond van de Hooge Molen.
De mensen, die de zilveruien schoonmaakten, konden het geld goed gebruiken.
En de stank door dit werk namen zij voor lief.
Ook het gezin, waarin ik opgroeide, juinde, maakte uien schoon.
De meeste van ons vonden het een leuk werk.
Van het geld, dat het opbracht, kochten mijn ouders een antieke klok.
En die klok hangt nu bij mij aan de muur mooi te zijn.
Wat die klok nu, in 2023, waard is: niets, geen ene zilverui.
Dikwijls, als ik die klok zie, denk ik aan die juintijd, toch een mooie tijd.
Voor mensen, die gejuind hebben, is het geschiedenis, een stukje Oosterhoutse geschiedenis,
Hopenlijk hebben zij zich door deze bijverdiensten staande kunnen houden in de moeilijke na-oorlogse tijd.

 


Geschreven door Ad Bol om 14:51

Meer van Mijn Oosterhout

↑ Terug naar de berichten