2013 is het jaar van de Gebroeders Grimm in Duitsland. Aanleiding is de 200ste verjaardag van de sprookjesverzameling 'Kinder- und Hausmärchen', waarmee Jacob en Wilhelm Grimm wereldberoemd werden. We trokken langs de 600 km lange 'Märchenstraße', een sprookjesroute geïnspireerd door hun leven en werk.

Er was eens een stadje dat Hanau heette en waar met nauwelijks één jaar verschil de gebroeders Grimm ter wereld kwamen: Jacob Grimm op 5 januari 1785, zijn broer Wilhelm op 24 februari 1786. Geen wonder dus dat Hanau, onder de rook van Frankfurt, het begin van de sprookjesroute is. Op de Neustädter Marktplatz zit de ene broer, in brons en levensgroot, met een boek op schoot, de andere leest mee. Hier woonden ze hun eerste kinderjaren.

Van de tastbare herinneringen, zoals het geboortehuis is geen steen meer overgebleven, want in 1945 werd Hanau door bommen van de kaart geveegd. Niettemin wil Hanau pronken met zijn sprookjesvertellers. Dit jaar organiseren ze dan ook een sprookjesfestival tijdens de lente in het amfitheater van het Schloss Philippsruhe.

Koning Lijsterbaard
Slechts 50 kilometer verderop, langs de weg van Frankfurt naar Leipzig, in Steinau an der Straße, sleten de broers hun jeugdjaren. Steinau sluimert al jarenlang in de schaduw van een imposante burcht met een 35 meter hoge, vierhoekige toren. Tussen de Katharinenkerk, waar grootvader Friedrich Grimm ooit pastoor was, en het schoolgebouw, waar de broertjes leerden lezen en schrijven, staat nu de Grimm-bron. Uit de kreeft uit het sprookje 'De Meesterdief' spuit water, op de sprookjeszuil te midden van de bron herken je Vrouw Holle, Repelsteeltje en de boze heks uit Hans en Grietje. "Ik vertel héél graag sprookjes", zegt stadsgids Günther Mirsch. Samen met zijn collega's, verkleed als Koning Lijsterbaard, Rapunzel of Sneeuwwitje, voeren ze dagelijks geïnteresseerden langs de belangrijkste Grimm-pleisterplaatsen in de stad. "Mijn favoriet blijft niettemin het Brüder Grimm-Haus", zegt hij (5 euro). Tussen 1791 en 1796 had vader Grimm zijn kantoor op de eerste verdieping en speelde het gezinsleven zich af op de begane grond. Nu wonen er de Gelaarsde Kat, Sneeuwwitje en Moeder de Gans, een creatie van de bekende Franse sprookjesschrijver Charles Perrault.

Geografisch houdt de Märchenstraße zich niet aan de levensloop van de gebroeders Grimm. Gingen ze eerst naar Kassel en daarna naar Marburg, dan stuit de reiziger op weg naar het noorden eerst op Marburg. Sierlijke vakwerkgebouwen sieren er de nauwe straatjes en mensen rennen de trappen op en af. Jacob Grimm schreef ooit: "Ik geloof dat er meer trappen op straat zijn dan in de huizen. Bij één huis ga je zelfs bij het dak naar binnen."

Daar, aan de Lahn, studeerde het tweetal tussen 1802 en 1806 rechten en haalden ze inspiratie voor sprookjes als Assepoester en De Gouden Vogel. Marburg trakteert dit jaar op een 'Grimm-Dich-Pfad' dat vanaf de Elisabethkirche 109 meter omhoog loopt naar het kasteel van de landgraaf. Onderweg spot je sculpturen van de Wolf en de Zeven Geitjes, pluk je Sterrendaalders aan de Universitätskirche, zoek je op het marktplein de vliegen uit Het Dappere Kleermakertje, tel je de kaboutermutsen bij de Neuer Kanzlei en probeer je misschien wel de rode Assepoesterschoen aan, die zo groot is dat hij moeiteloos elke bruid ter wereld past.

Huis van Sneeuwwitje
Verder voert de Märchenstraße door het Schwälmer Land, het Roodkapjesland, waar tijdens de Ziegenhainer Salatkirmes, de kermis vlak na Pinksteren, ongetrouwde meisjes nog steeds een rood mutsje dragen.

In Schwalmstadt-Treysa spuwt de ezel van Tafeltje-dek-je munten, en net voor Bad Wildungen kom je nog langs een kleinood dat de magische naam Bergfreiheit draagt. Deze plaats is bij sprookjeslezers vooral bekend onder de naam 'achter de zeven bergen, bij de zeven dwergen'.

Hoe de Grimms van de kinderarbeid in de Bergfreiheiter kopermijnen tot het verhaal over Sneeuwwitje kwamen, kom je te weten in het liefdevol ingerichte huis van Sneeuwwitje (2 euro).

In Kassel is het Bellevue (3 euro) - sinds 1972 het officiële Grimm-museum - een aanrader. Meubels, gebruiksvoorwerpen, schilderijen en boeken gidsen je door het leven van de broers. Een hele verdieping is ook gewijd aan de taalwetenschappelijke arbeid van de Grimm-boers.

Tegenover het museum kun je bij de bakkerij Nenninger bij een stukje Grimm-taart even op adem komen. Of dit misschien de tongstrelende taart is die Roodkapje naar haar oma bracht? Wie weet...

Meest gekuste meisje
De Gänseliesel van Göttingen is 's werelds meest gekuste meisje. Iedere nieuwe doctor in deze studentenstad aan de Leine moet haar op de bronzen mond zoenen - hoewel dat eigenlijk verboden is. Het ganzenhoedstertje staat in een fontein op het marktplein, aan de voet van het eeuwenoude stadhuis. Voor de broers Grimm is Göttingen onlosmakelijk verbonden met het hoogleraarschap maar ook met de Göttinger Sieben, de zeven hoogleraren , onder wie de Grimms, die zich in 1837 verzetten tegen het opheffen van de vrijzinnige grondwet en daardoor werden ontslagen. Zij trokken terug naar Kassel; wij reizen verder noordwaarts.

Eindeloos lijkt de weg die zich slingert door het Reinhardswald, het grootste bos in de bondsstaat Heesen. Op een heuvel doemt opeens de Sababurg, dat ook wel het kasteel van Doornroosje zou kunnen zijn, op.

Iets verderop, in Trendelburg zie je de toren waarin Raponsje - zo vertelt de legende - jarenlang opgesloten zat.

Lang & gelukkig
Te midden van Hamelen herinnert een fontein aan de beroemdste gast van de stad: de Rattenvanger van Hamelen. Er wordt verteld dat de stad in 1284 door een vreselijke rattenplaag werd geteisterd. De burgemeester riep toen de hulp van de Rattenvanger in. Omdat de stadsraad het succesvolle werk van de muzikant niet betalen wou, lokte de Rattenvanger vervolgens alle kinderen uit de stad en verdween met hen, voor eeuwig en altijd.

Wilhelm en Jacob leefden nog een tijdje betrekkelijk lang en gelukkig. Na hun exil in Kassel verhuisden ze naar Berlijn, waar Wilhelm in 1859 en Jacob in 1863 overleed. De sprookjesroute eindigt echter niet in Berlijn, maar in Bremen, de stad van de vier stadsmuzikanten. Zowel de veel te oude ezel, hond, kat als haan ontvluchtten hun heer of dame des huizes en dromen ervan muzikant te worden in Bremen. Of ze daarin slaagden, vertelt het sprookje spijtig genoeg niet.

Pretparken vieren mee
Efteling
Wat is het geheim achter sprookjes? Wie waren de gebroeders Grimm? Op 14 maart zullen wetenschappers uit België, Nederland en Duitsland hun nieuwste inzichten delen en in de Efteling. In de siertuin wordt een standbeeld van de broers Grimm onthuld als ode aan de Efteling, die dit cultuurerfgoed al 60 jaar in leven houdt. Aanmelden kan via de website.

Europapark
Het grootste attractiepark van Duitsland, het Europa-Park, verwelkomt naar aanleiding van 200 jaar Grimm-sprookjes zes nieuwe figuren in het Grimm-dorp. Onder anderen het Dappere Snijdertje en de figuren uit Ezeltje-strek-je, Tafeltje-dek-je deden hun intrek. Het pretpark in het Zwarte Woud is niet alleen het op één na best bezochte van Europa, het werd ook al tot beste pretpark in Europa gekroond!

Lantaarnfeest hult China in zee van licht

Het Chinese lantaarnfestival luidt het einde van de nieuwjaarsfestiviteiten in. Het festival werd, ruim 2000 jaar geleden, ingesteld ten tijde van de Han-dynastie. Gedurende het feest veranderen Chinese steden in een zee van lantaars en, hoe kan het ook anders, vuurwerk. Kinderen gaan met hun lantaarntjes de straat op, en lossen de raadsels op die op de lampionnen zijn geschilderd. © epa

Elfstedentocht is even subliem zonder schaatsen

Twee weken vrieskou en de Fries droomt alweer van de Elfstedentocht. Maar ook zónder dichtgevroren meren, rivieren en kanalen zijn de beroemde haltes langs het parcours in Fryslân een winters weekend waard.

Op 18 januari werd in Friesland het vijftigste jubileum herdacht van de zwaarste Elfstedentocht aller tijden. Bij een temperatuur van -18 °C en een snijdende oostenwind finishten op 18 januari 1963 slechts 126 schaatsers van de meer dan tienduizend starters. Maar in Sneek was begin januari nog lang geen sprake van ijs. Er werd zelfs nog volop gevist in de vele grachten van het stadje. Qua grootte en knusse ambiance doet Snits - Sneek in het Fries - me aan Lier denken, al is hier nóg meer water en zien de boten in die waters er een stuk pittoresker uit. Van de oude stadswallen blijft alleen de 17de-eeuwse waterpoort over, en daar zijn de Snitsers zó trots op dat ze de sfeerverlichting in de winkelstraten in de vorm van het monument hebben gemaakt.

C&A versus King
Ze zijn van het ondernemende type, hier. Clemens en August Brenninkmeijer startten in 1841 een stoffenzaakje op de Oosterdijk. Een dikke 170 jaar later stelt C&A bijna 40.000 mensen te werk in Europa, Zuid-Amerika en Azië en is de van oorsprong Sneekse familie met een geschat vermogen van 22 miljard euro de rijkste van Nederland.

Het allereerste C&A-gebouw huisvest nu gek genoeg een filiaal van de keten MS Mode. Maar een goede honderd meter verder sta ik oog in oog met een wat kitscherig standbeeld van een boerinnetje dat met een stoffenverkoper een eend probeert te ruilen voor een stuk textiel. Bij de hedendaagse C&A kun je niet meer met beesten betalen. En ook niet met pepermuntjes van King, nog een Sneekse klassieker. King is een afkorting van 'Kwaliteit In Niets Geëvenaard'. Dat geldt niet voor het afzichtelijke pepermuntmonument dat ze uit eerlijke schaamte in een uithoek van een woonerf geparkeerd hebben. Het opvallendst in Sneek is het grote aantal kapperszaken. Ze hebben namen als Haar Zaak of Man&Haar. Meer coiffeurs dan cafés hier.

Het contrast tussen het levendige Sneek en Stavoren aan het IJsselmeer is enorm. De oudste stad van Friesland was in de middeleeuwen een belangrijke havenstad aan de Zuiderzee, maar na de verzanding van de haven ging Stavoren de weg op van Damme bij ons. Het werd een ingeslapen oord. In de zomer wordt hier volop gewatersport - er zijn jachthavens genoeg - maar in de winter is het doods. Zelfs de toeristische dienst sluit tot april de deuren.

Van alle horeca in het dorp biedt alleen 't Havenhoofd nog verwarming aan verkleumde wandelaars. Want dat móet je doen, wandelen over de dijk langs de voormalige Zuiderzee. De harde wind en open hemel moeten ideaal zijn voor zeilers, maar heel in de verte zie ik slechts één kapitein het weer trotseren. Tegen de wind lopen we tussen grazende schapen, naast enkele zeldzame wandelaars de enige levende wezens in het dorpje.

Stavoren is dan wel een van de elf Steden, het inwonersaantal rechtvaardigt die titel al lang niet meer. Het zijn er geen duizend. In Hindeloopen, die andere elfstedenstad aan het IJsselmeer en op 10 kilometer stappen langs de dijk, wonen er nóg minder en is de horeca al even winterslaperig. Wie de prachtige wandeling maakt naar het stadje met de scheve kerktoren en zijn eigen versie van het Fries, kan wél terug met de trein.

Toffeekoffie
Overnachten doen we nog verder noordwaarts, in Harlingen aan de Waddenzee. In de donkere vooravond lijkt het havenstadje van een 16.000 inwoners zo goed als verlaten, maar de grootste tjalken, aken en skûtjes in de Harlingense binnengrachten zijn feestelijk verlicht. In de zomer kun je ze afhuren om op de Waddenzee te varen, maar nu liggen ze soms drie rijen dik aan de kade.

In café 't Noorderke, een grote, gezellige kroeg vlak bij de kade waar de veerboten naar Terschelling vertrekken, vraag ik naar de lokale specialiteit, de Harlinger koffie. "Houdt u van de smaak van toffees?", vraagt de ober voor alle zekerheid. Niet dus... Ik neem dan maar een Berenburg van Sonnema uit Dokkum, de kruidenjenever waarmee de Friezen de kou uit hun botten verdrijven.

Om 22 uur luiden de klokken in de middeleeuwse toren van het oude raadhuis. Vroeger was dat het teken dat de stadspoorten werden gesloten. Vandaag moeten 'nette' meisjes vóór het luiden van de klokken thuis zijn. Geen probleem. Er loopt toch al niemand...

Bij daglicht is Harlingen, destijds de vertrekplaats van de Friese walvisvaart, niet veel drukker, maar toch charmant. Meer dan 500 gebouwen zijn beschermd en vooral aan de grachten levert dat schitterende plaatjes op.

Ook feeëriek zijn de masten van de schepen in de binnenhavens die ik boven de daken zie uitsteken van boven op de wandelpromenade aan de zee. Naast die pasgebouwde promenade ligt ook de Barentsz-werf. Daar werken ze, met 16de-eeuwse methodes, aan een exacte replica van het schip waarmee de Fries Willem Barentsz in 1596 een noordelijke doorgang naar Azië hoopte te vinden. Hij en zijn mannen strandden echter in het Noordpoolijs bij Nova Zembla en moesten daar in de guurste temperaturen overwinteren. Barentsz overleefde het niet, maar kreeg wel een zee naar hem genoemd. Zodra het klaar is, willen de Friezen met het verrassend kleine schip Barentsz' trip naar Nova Zembla overdoen.

Van de havenstad naar de hoofdstad is het maar 25 minuten karren. Leeuwarden of Ljouwert is het economische hart van Friesland en met zijn bijna 100.000 inwoners de enige stad op de trip waar ik meer dan 2 euro moet betalen om een dag te parkeren. Dat doe ik in een parking onder de Oldehove, de scheefste toren ten noorden van Pisa. Veertig meter hoog is die uitkijktoren uit de 16de eeuw en hij hangt 1,68 meter uit het lood.

Kluunkoeken
Een stuk moderner en rechter gebouwd is het Fries Museum, zó modern dat het pas officieel zijn deuren zal openen in september. Voor het museum op het Wilhelminaplein is het markt op vrijdag en daar kopen we twee kluunkoeken, lokale peperkoek met kaneel.

Het statige, maar gezellige Ljouwert is de stad van Cercle Brugge-trainer Foeke Booy, maar ook van kunstenaar Escher, Mata Hari en Jan Slauerhoff, een van de bekendste dichters uit ons taalgebied. Leeuwarden pronkt graag met poëzie, overal in de binnenstad zijn gedichten in de stoepen gekapt; en niet alleen in het Fries. In Nieuwestad, de drukste winkelstraat, lees ik een gedicht van 'onze' Leonard Nolens. Al even poëtisch klinkt iets verder het opschrift op een beenhouwerszaak in de Sint Jacobsstraat: 'Bakker uw slager'. Een oudere Fries die ons ziet lachen, zegt spontaan: "Geestig, hé?", en steekt een verhaal af over hoe hij in zijn jeugd, toen vele grachten nog niet gedempt waren, in de winter naar school schaatste. Dat kan nu niet meer, maar geen paniek: in Leeuwarden is nog altijd water genoeg voor Brugge en Gent samen. Het is niet zomaar de start en aankomst van de Elfstedentocht.

"It giet oan"
Of die er dit jaar komt, hangt af van de weergoden én de 22 rayonhoofden van de Koninklijke Vereniging De Friesche Elf Steden. Vorig jaar in februari leek het er voor het eerst in vijftien jaar nog eens van te komen. Maar in het zuiden waren een paar delen niet dik genoeg bevroren om de veiligheid te garanderen. De 650.000 Friezen snakken naar de magische woorden 'It giet oan' ('Het gaat door'). Maar ook zonder schaatsen is Fryslân een weekendtrip waard.

Zeg het in 't Fries
Sinds 1997 heet de provincie Friesland officieel Fryslân. Fries is een officieel erkende taal die elke inwoner op school leert en ook mag gebruiken bij de overheid en het gerecht. In Leeuwarden ligt de leuke winkel van Afûk (Algemiene Fryske Ûnderrjocht Kommisje), de instelling die de Friese taal en cultuur propageert. Je kunt er onder meer Friese vertalingen van Nederlandse én buitenlandse bestsellers kopen.



Eten en drinken: De Walrus in Sneek, 't Havenhoofd in Stavoren, Nooitgedagt en 't Noorderke in Harlingen en Het Wapen van Leeuwarden en Spiegelaar in Leeuwarden.

Logeren: Stadslogement Almenum in Harlingen, in een fraai gerenoveerd 17de-eeuws pakhuis (85 euro voor een klein appartement).

Valencia: hip en levendig

Valencia - de derde grootste stad van Spanje - is minder toeristisch dan Barcelona, maar even hip en levendig. Een gezellige oude stadskern naast opvallend moderne architectuur, een cultuur van fiësta's en lekker eten en een metrolijn recht naar het strand. Zelfs in januari zit een zonnig terrasje er nog in, want ook dan blijven de temperaturen opvallend mild.

In de Romeinse tijd werd de stad Valentia genoemd en later waren de Moren er eeuwen aan de macht, maar het was in de 15de eeuw dat Valencia haar gouden eeuw beleefde. Het dreef toen handel met alle grote havens aan de Middellandse Zee. Van de twaalf torens die de middeleeuwse stad beschermden, blijven er nu nog twee overeind, waaronder de Torres Serranos. Dit is ook vandaag nog de toegangspoort tot de oude stad. Daarachter vind je alle historische gebouwen: de kathedraal, de Basilica de la Virgen, het Palacio de la Generalitad. Je kan alles makkelijk te voet doen, van het ene mooie plein naar het andere. De Barrio del Carmen, zoals deze wijk heet, is een wirwar van straatjes, volgepakt met bars, restaurants en winkels. Overdag is het de plaats voor alternatief shoppen, 's avonds een populaire uitgaansplek. Hoogbouw vind je hier amper: de oude Moorse toren, nu de klokkentoren van de kathedraal, is met zijn 51 meter de hoogste centrumtoren. Na een 207 treden tellende wenteltrap krijg je een mooi zicht over de stad.

Markten & architectuur
De beste manier om je onder te dompelen in het Valenciaanse stadsleven is even binnenspringen in de Mercado Central, een grote overdekte markt in een prachtig modernistisch gebouw. Lokale specialiteiten, hammen, fruit en een aparte afdeling voor vis: op deze levendige plek kan je uren doorbrengen. Die sfeer zet zich voort net buiten de markt, met de ene overbevolkte bar naast de andere. Een ideale plek om op een terrasje een hurtado te bestellen, een typisch Valenciaans drankje op basis van chocolade.

Een bekend adresje in de buurt is de Sardineria Tasca Angel, voor een aperitiefje met lekkere vis. Dit is zowat de drukste wijk van de stad, met op zondagochtend ook een grote rommel- en boekenmarkt. Net over de Mercado ligt La Lonja, een door Unesco beschermd gebouw. Hier was tijdens de gouden eeuw de handelsbeurs voor zijde gevestigd, een handel die Valencia volledig controleerde. Een ander mooi marktgebouw, de Mercado do Colon in de hippe wijk Canovas, is nu gerestaureerd en omgebouwd tot shoppingcentrum.

Fietsen in Spaanse steden is soms een hachelijke onderneming, maar door het centrum van Valencia loopt een 10 km lange parkstrook die alleen door fietsers en voetgangers te gebruiken is, ideaal om je in de stad te verplaatsen. Oorspronkelijk liep hier de Turia, maar na grote overstromingen van 1957 besloot men deze rivier om te leggen verder weg van de stad, zodat de ruime bedding kwam vrij te liggen. We rijden van west naar oost door deze jardines del Turia, langs de nieuwe zoo, het IVAM (het eerste Spaanse museum voor moderne kunst) en het Museum van Schone Kunsten. Onderweg rijden we ook langs voetbal- en rugbyvelden, waterpartijen, wandelpaden, speeltuinen en het Palau de la Música, het eerste gebouw dat hier na de herinrichting werd ingeplant.

Tot we uiteindelijk aankomen bij dé landmark die Valencia op de kaart van de trendy steden zette, la Cuidad de los Artes y las Ciencias, grotendeels ontworpen door Santiago Calatrava, die ook het treinstation in Luik bouwde. Het is een groep van zes gebouwen, allemaal even opvallend van architectuur. De grootste blikvanger is het operagebouw in de vorm van een grote helm. Maar er is ook de Hemisfèric, een bolvorm die een menselijk oog voorstelt en waarin een IMAX-cinema is ondergebracht. De Oceanográfico is het grootste aquarium van Europa. En het interactief wetenschapsmuseum is erg leuk voor kinderen, want je moét alles aanraken. Rond de Cuidad kunnen shoppers zich uitleven, want in de directe omgeving zijn een drietal grote shoppingcentra.

Als we verder doorrijden, bereiken we snel de jachthaven en het strand. In 2005 had hier de America's cup plaats en werden de oude dokken opgefrist tot een moderne marina. En drie jaar later verrees hier een autocircuit om het formule 1-circus te ontvangen. Dat is open voor het publiek, zodat je met de fiets of te voet het circuit kan verkennen, pal aan zee.

Naast de marina begint het lange stadsstrand van Valencia, met een mooie wandelpromenade en tal van visrestaurants erachter, tot zelfs op het strand.

Paëlla zonder zeevruchten
In deze streek wordt veel rijst gewonnen. De paëlla is dan ook uitgevonden in Valencia. Oorspronkelijk was het een 'restjesgerecht' voor de armen. De originele Paëlla Valenciana bevat alleen kip, konijn en groenten, géén zeevruchten. Natuurlijk kan je intussen alle variëteiten bestellen. Een van de klassieke paëllarestaurants in het centrum, met een echte Spaanse sfeer is La Riuá. En ook vele restaurants langs het strand zijn in paëlla gespecialiseerd, zoals Casa Navarro. Of proef in de wijk El Cabanyal, net achter het strand, lekkere tapa's met een glaasje wijn in Casa Montana, een traditionele bodega met oude wijntonnen als decor.

Wat kost wat?
Stadsplan:gratis
Taxirit van 10 km: 15 euro
Tien ritten metro/bus: 7,2 euro
Ibis Hotel: vanaf 37 euro/nacht voor een tweepersoonskamer
NH Hotel: vanaf 40 euro/nacht voor een tweepersoonskamer
Glas bier (25 cl) op centrumplein: 2 euro
Glas wijn (20 cl) op centrumplein: 2 euro
Koffie op centrumplein: 1,6 euro
Bol ijs op centrumplein: 2 euro
Large McMenu: 6,4 euro

Praktisch
Erheen: Vueling heeft directe vluchten Brussel-Valencia. Ryanair vliegt rechtstreeks.

Beste periode: hele jaar. Januari: gemiddeld 15°C. Heet 's zomers.

Vervoer: gratis bus, metro, publieke musea met Valencia tourist card.

Logeren:
- Ding Dong Telas: geen echt hotel, maar moderne designkamers. Ideale ligging, achter Plaza del Virgen, oude centrum.
- B&B Mare de Deu: familiale B&B in de trendy wijk Canovas. Kamers met eigen of gedeelde badkamer. www.bedbreakfastinternational.com
- Hotel Miramar: gerenoveerd hotel vlak bij strand en tram/metro naar centrum.

Meer info: Turis Valencia - Comunitat Valenciana - Tourist Info Comunitat Valenciana Brussel: 02/282 41 60 (Frans/Engels).

(Bron: HLN.be)

Zie ook fotoverslag op https://picasaweb.google.com/108815477906224270793