Trump viert zijn feestje.

Asociaal geschreeuw om de macht

ik zal u zeggen, ik heb het niet erg op met Amerikanen

en al helemaal niet met Russen of Chinezen

om ook maar niet te spreken over

Marokkanen, Turken en Noord Koreanen

al moeten dat soort mensen er kennelijk ook wezen

ik heb persoonlijk niets tegen Amerikanen

maar  vind ze wel wat erg ondemocratisch

slaan zichzelf veel te vaak op de borst en brallen

 dat de wereld niet zonder hun leiderschap kan

zulk zelfverheerlijkend psychotisch gedrag acht ik zeer problematisch

ik heb echt helemaal niets op met die huidige president kandidaten

asociaal en ondemocratisch smijten met modder in elkaars gelaat

blèren, klikken en liegen over elkaars persoonlijk verleden en

vervolgens net doen alsof ze elkaar niet werkelijk haten

toneelspel; acht ze daarom geen van beiden tot kundig regeren in staat

het uiterst kostbare Amerikaanse politieke circus is thans beklonken

morgenavond weten we waarschijnlijk wie er gelauwerd zal worden

Champagne staat reeds in de koeler,om straks

met  Gods zegen op de winnaar te worden opgedronken

Leonardo 9 november 2016

Dichten of rijmen

Ik krijg nog al eens vragen van lezers van mijn gedichten om een bepaald gedicht te vertalen in een andere taal. Soms in het Frans en soms ook wel eens in het Engels. Tevens wordt mij nog al eens de vraag gesteld wat nou precies het verschil is tussen rijmen en dichten. Op zich goede vragen die ik onderstaand tracht te beantwoorden.    

Veel lezers kennen inderdaad het verschil niet tussen rijmen en dichten.  Op zich niet zo heel erg, ware het niet dat veel rijmpjes soms als een gedicht worden gezien, terwijl dat technisch onjuist is.  Een rijmpje, zoals bijvoorbeeld een Sinterklaas rijmpje, geschiedt meestal in een tekst van een zin waarbij het laatste woord van de betreffende zin moeten rijmen met het laatste woord van de opvolgende zin.  We spreken dan overigens van een zogenaamd slagrijm. Het wordt meestal gebruikt in een vrij rijmschema, zoals inderdaad voor Sinterklaas rijmpjes. Dat rijmen van de laatste woorden van zinnen in een vers dateert van vroeger tijden. Nog altijd worden er gedichten gemaakt met rijmende zinnen, doch veel moderne gedichten rijmen echter maar weinig. Sterker nog: soms is er helemaal geen sprake van een rijm, of rijmt slechts een enkele laatste woord in een zin met een ander woord in het gedicht. Het is overigens aan de dichter hoe hij zijn poëtische gevoelens tot uitdrukking wenst te brengen, terwijl ook de taal waarin men dicht een grote rol speelt in de technische opmaak van het vers.   Vandaar dat ik een voorbeeld van een zogenaamde taalkundige, dichterlijke tweeslachtigheid in het onderstaande voorbeeld heb samen gevat. Het onderwerp van het dicht is gelijk, doch in de voordracht van het vers zullen de accenten nadrukkelijk verschillend zijn vanwege de taal waarin het is geschreven.  In het onderstaande dicht rijmen in de Nederlandse versie slechts twee woorden en in de Franse versie in het geheel niet. Het is overigens een dichtstijl die ik zelf al jaren toepas, met uitzondering van de door mij gemaakte sonnetten en snelsonnetten die wel volgens een vastgestelde techniek en  rijmschema dienen te worden geschreven. 

Gedicht: Marie Louise...  

Nederlands                                               Frans

Ik zag haar op het strand                           elle a va sur la plage 

aan de Cote d Azur                                    au Côte dˈAzur 

volmaakte naakte elegantie                       élégance nu parfaite 

haar voeten in de branding en                    leur pieds dans les vagues de surf 

zonnebril op het voorhoofd, alsmede        des lunettes de soleil sur le front et 

een strandbal in haar hand                         un ballon de plage à la main 

ze was een toonbeeld van schoonheid      elle était un modèle de beauté 

werkelijk een plaatje van een meid           une image dˈune jeune fille 

ik was op slag door haar betoverd             je fus enchanté éperon 

ze heeft toen mijn hart veroverd               elle a ensuite conquis 

                                                              mon coeur 

maar wel: voor een relatief korte tijd         mais: just pour une                                                 

                                                             période relativements                                                                    

                                                             courte de  temps 

Als je dus zo een Nederlands gedicht letterlijk gaat vertalen in een andere taal – in dit geval in het Frans – dan loopt zo een gedicht vaak niet echt lekker in die andere taal.  Het is derhalve soms moeilijk om een populair vers zomaar letterlijk in een andere taal met een ander klankgeluid en ritme om te zetten.  Vaak dient er met name veel aan dat ritme te worden gesleuteld, moeten meestal andere toepasbare woorden worden gebruikt en komt men soms op een grotere of kleinere woordenschat uit in die andere taal.  Bovenstaande voorbeeld spreekt voor zich, denk ik.  Daarom is het voor een dichter heel moeilijk om een populair dicht in de oorspronkelijke dicht-taal even populair te laten uitkomen in een andere taal.

Guur herfstweer 

bladeren waaien door de lucht

ze duikelen en zweven in de draaiende wind

als ook een ballonnetje van een kind

dat neerstort in een snelle duikende vlucht

een zielig geel besmeurt luchtballonnetje

misschien lang onderweg, reeds half leeggelopen

fier op de wind tussen boomtakken doorgeslopen

vind dan op de grond zijn eindstationnetje

gebleekt kaartje hangt aan het touwtje

gevlekt handschrift van een jong kind

de tekst; laat me weten waar je nu bevindt

op de achterkant staat een schoolgebouwtje

het schoolmeisje was pas zeven jaar

toen zij dit ballonnetje liet zweven

kaartje zal ik haar omgaande per post teruggeven 

Mismoedige ochtendstemming.

zit al vroeg achter mijn bureau

kijk uit over toppen van kaal wordende bomen

werk vlot niet; zit wat te dromen

computer geeft me verdomme ook niets cadeau

van achter mijn keurig gepoetste bureau

kijk ik door de natgeregende vensterruiten

hoor de wind en zie de regen buiten

zich vermaken met gevallen bladeren en stro

zit stil te zitten achter mijn bureau

weemoedige gedachten komen in flarden bovendrijven

net als het weer verandert mijn stemming zo

sluit uiteindelijk noodgedwongen de computer op het bureau

kan al die weemoedige gedachten maar niet verdrijven

mijn stemming schept thans woorden van een somber niveau 

Ontspannen vakantie ritje naar het zonnige zuiden.

muziek hard aan om wakker te blijven

alsmede om de opkomende slaap te verdrijven

om goed achter het stuur bij de les te blijven

en niet langzaam in opkomende ergernis te verstijven

een eenling is hij, tussen de tienduizenden op baan

had beter op een andere dag kunnen gaan

is nog uren rijden van zijn vakantiebestemming vandaan

boven zijn hoofd grijnst minzaam een halve maan

verdomme; al weer heel lang oponthoud bij een tolpoort

van ˈt geblèr van de kinderen wordt hij compleet gestoord

opgewonden echtgenote schreeuwt wat; doch hij heeft het niet gehoord

nog vierhonderd vijftig kilometer dikke ergernis te gaan

dit is geen vakantie, blijf lekker thuis in Parijs voortaan

of kampeer in ˈt vervolg gewoon langs de autobaan

------ 

voor de critici onder mijn lezers verklaar ik dit  technisch even snel 

dit dicht is geen sonnet, doch  slechts een speels dichterlijk woordenspel

Raffinement op het strand van Collioure

ze valt me op tussen al die mensen op het strand

een plaatje van een meid om te zien

krijgt van mij in mijn beoordeling een dikke tien

rolt zich eens om; op haar buik in het zand

even later staat ze op; doet haar topje af

fraaie kleine stevige puntige tieten

van die borsten die een mannen oog  laten genieten

kijkt om haar heen; loopt dan op ’t water af

zit genietend op het terras al haar bewegingen te volgen

de angstige kirrende geluidjes die ze spontaan slaakt

als ze even door een golfje lijkt te worden verzwolgen

ze is een van fraaie jongedames die in de golven

vele op hen gerichte geile mannen ogen vermaakt

geraffineerd als ze zijn en bewust van de eventuele gevolgen

Klamme tastende handen 

ik voel ze weer strelen rond mijn hoofd

vochtige, nee; gewoon klamme handen  

ze strelen me uiterst zacht

betasten mijn lijf voorzichtig

lijken me als het ware uit te dagen

het voelt alsof een koele wind mijn huid beroerd

doch het zijn handen lijkt het wel

gewoon handen alleen

zijn het niet mijn eigen handen

ze beginnen steeds bij mijn hoofd

daarna zakken ze af en strelen me teder

ongewild voel ik die handen

ze glijden over mijn rug en benen

naar beneden, naar mijn buik

mijn spieren trekken zich dan tezamen in

een poging me uit die wurgende greep van

die onzichtbare handen te ontzetten

me los te worstelen van die valse mij

omvattende klamheid die mij dagelijks omgeeft

om me te bevrijden van dat huiveringwekkende gevoel

van spanning dat me soms als het ware verdoofd

maar als ik me opricht in bed

is dat klamme gevoel plotseling verdwenen

gelukkig heb ik nooit in sprookjes geloofd

Onweer slachtoffer 

al tientallen jaren

staat hij daar te staan

eenzaam en alleen

in de weide

in zijn leven heeft hij

alle stormen doorstaan

niets leek hem echt

te kunnen bedreigen

doch nu staat hij

plotseling gevangen in

het felle licht dat even rap

de aarde raakt

een gevaarlijk lichtflits

vanuit het grauw

vurig en fel kleurend van

geel tot blauw

het is in een seconde bekeken

de  kruin wordt rap gespleten

terwijl zijn lichaam

wordt opengereten en

zijn leven triest eindigt met

gekraak en een harde doffe klap 

Bedriegen of bedrogen worden.

wat deert het mij u te zeggen

dat dien Turk zich bedrieglijk uit

men ˈt stof der natie over schuift doch

zelf de hoogopgeleiden houdt

de eigen kas spekt met Euro miljarden

met zo’n volk is Europa thans getrouwd 

Fladderende nieuwsgierige schoonheid 

een snelle vleugelslag

zon beschijnt

haar kleurig lijfje

ze danst op en neer

zonder iets aan te raken

het zelfde rondje

keer op keer

om zich vervolgens tegen

alle natuurlijke wetten

een kort moment op

mijn handpalm

neer te zetten

Een paardenbloem 

ze is op plaatsen waar

je haar niet wilt zien

fier steekt ze dan

haar gele kop omhoog

je schoffelt haar weg

maar ze is hardnekkig

en komt terug

zij het wel wat gebrekkig

een beetje gebroken

en wat minder vlug

soms duurt haar herrijzenis

wel enige weken

waar vindt men een

tweede schepsel met

zo veel wilskracht

tot overleven

voor een paardenbloem

vormt een onthoofding

Een geen beletsel

zij groeit door met

of zonder kop

het is haar

om het even

Dovenetels plukken 

ze staan daar

zo sierlijk

in ’t gras

aan de bosrand bij

de weide

zo’n eenvoudig en

veel voorkomend plantengewas

met witte of

paarse bloemen

waar bijen en

hommels op zoemen

en waar kinderen

boeketjes van maken

goed kijken om

niet de verkeerde soort

aan te raken

want in dovenetels plukken

schuilt altijd een gevaar

Verkeerde keuze.

Morgen is ze weg.

Haar koffer staat reeds gepakt.

Schoenen slordig er op neergezet.

Beddensprei op een stoel gekwakt.

Slaapkamerraam staat op een kier.

Morgen is ze weg.

Ze heeft er geen dag bij aangeplakt.

Eerlijk gezegd; wel zo net.

Vond haar uiteindelijk nogal bekakt.

Beslist geen lekker knuffeldier.

Morgen is ze weg.

Die trut is voor mij door ˈt ijs gezakt.

Haar verdwijnen geeft op voorhand binnenpret.

Voor als ze morgen de deur achter zich heeft dicht getrapt.

Vind wel een ander voor plezier. 

Meisje op een fiets 

blonde haren in een staart

bril met zwart montuur

blauwe toegeknepen ogen

kijkt wat zuur

heeft een moedervlekje

op haar linkerwang

mascara is doorgelopen

vermoedelijk reeds

op dit vroege uur

al enige tranen

vergoten

ken haar niet

zie haar thans voor

ˈt eerst

gewoon een lief meisje

op een fiets

doch haar zielige

betraande gelaat

groot contrast

met de zonnige morgen

doet me toch

wel iets 

Lekker frisse buitenlucht.

hoe triest oogt thans het weder.

de grauwheid straalt mij op ’t gelaat.

vochtigheid, kilte en onvrede bij kinderen op straat.

lucht is zwaar; ruikt naar koeienstront en salpeter.

op ’t weiland achter mijn woning.

zie ik alweer zo’n gierwagen rijden.

die stront over het grasland doet spreiden.

tegen die scherpe lucht helpt geen keizer noch koning.

dit is wel het meest kenmerkende van ˈt buiten wonen

soms wordt je wit van de kou en van de stank

krijg je hoofdpijn en rode konen 

Moment van rust en vrede.

In stilte staren ze in

de verte naar de einder 

waar de ruige okerkleurige

rotsen hun blikken een

moment gevangen houden.

De vredige atmosfeer in

combinatie met de warme zon,

doet hun gedachten wegdwalen 

naar herinneringen uit hun

gezamenlijk verleden.

Ze zijn gelukkig nog steeds bij elkaar

ondanks tegenslagen en verdriet

terwijl ze elkaar even aankijken

met de blik van een

gelukkig bejaard echtpaar.

Leuk meisje op de fiets

ze ziet er werkelijk heerlijk uit

fraaie benen flink zichtbaar  door

het opgeschoven donkere rokje

jeans jackje over een roodvest

voeten in openschoenen op

de trappers

ze racet door de stad op

haar oude vertrouwde fiets

gefocust op de tijd

te laat komen past haar niet

ze glimlacht even; ’t is

nog maar één stratenblokje